Hangi yatılı bakıcıya ihtiyacınız var?
Yatılı olmak bir çalışma şeklidir; bakıcının günü, bakım verdiği kişiye göre biçimlenir. Bakım türüne özel rehberlerimiz:
Gündüz, gece ve resmî işlem: bakım türüne göre farklar
Yatılı düzenin kuralları her bakım türünde aynıdır; asıl fark gecenin ne kadar bölündüğüdür. Yenidoğanın gece beslemeleri ve yatağa bağımlı hastanın gece de süren bakımı, tek bakıcının gece uykusunu düzenli olarak böler. Gece işi süreklileşiyorsa bakım türü ne olursa olsun çözüm ikinci bir kişidir: bebekte gece bakıcısı, yaşlı ve hastada gece refakatçisi.
| Ölçüt | Bebek | Çocuk | Yaşlı | Yatağa bağımlı hasta |
|---|---|---|---|---|
| Günün yoğun saatleri | Beslenme, uyku, banyo ve alt değişimi gün boyu | Sabah hazırlığı, okul dönüşü ve akşam rutini | Sabah bakımı, ilaç saatleri, öğünler ve yürüyüş | Yatak içi temizlik, beslenme, pozisyon değişimi |
| Gece | Yenidoğan gece de beslenir: 24 saatte 8-12 kez | Hastalık ya da kâbusla ara sıra uyanma | Tuvalet, su ya da huzursuzlukla ara sıra kalkış | Pozisyon değişimi ve temizlik gece de sürebilir |
| Tek bakıcı ne zaman yetmez? | Gece beslemelerinin tamamı bakıcıdaysa | Gece uyanmaları sıklaşıp uzarsa | Demansla gece gezinme ve sık uyanma varsa | Gece birkaç kez bakım gerekiyorsa |
| Adayda aranan deneyim | Yenidoğan bakımı, güvenli uyku, bebek beslenmesi | Yaşa uygun oyun, okul düzeni, ev içi güvenlik | İlaç takibi, düşmeyi önleme, demans deneyimi | Hasta transferi, yatak içi bakım, bası yarası önleme |
| SGK meslek kodu | 531101 (çocuk bakıcısı) | 531101 (çocuk bakıcısı) | 532103 (hasta ve yaşlı bakım elemanı) | 532103 (hasta ve yaşlı bakım elemanı) |
| Yabancı bakıcıda izne başvuran | Anne ya da baba; boşanmışsa velayeti olan | Anne ya da baba; boşanmışsa velayeti olan | Yaşlının kendisi ya da 1. veya 2. derece yakını | Hastanın kendisi ya da 1. veya 2. derece yakını |
Beslenme sıklığı Amerikan Pediatri Akademisi’nin ebeveyn rehberine (emzirilen yenidoğanda 24 saatte 10-12 öğün, mama alanda en az 8 öğün), meslek kodları SGK’nın kolay işverenlik broşürüne, başvuru sahipleri ÇSGB’nin değerlendirme kriterlerine dayanır; vasi de başvurabilir.
Dinlenme, gece ve izin: yazılı kurallar
Borçlar Kanunu haftalık tatili ve yıllık izni düzenler, günlük dinlenme ve gece için ölçü koymaz; İş Kanunu’ndaki süre sınırları da ev hizmetlerine uygulanmaz. Bu dört kuralı sözleşmeye yazın.
Günlük dinlenme arası
Bakım alan kişi uyurken, çocuk okuldayken ya da evde bir aile üyesi varken bakıcı kendi odasında dinlenir; bu sürede görev verilmez.
- Örnek: her gün 14.00-16.00
- Çağrıya hazır beklemek dinlenme olmaz
Gece kalkışının sınırı
Hangi durumda kalkılacağı ve olağan kalkış sayısı yazılır. Aşan geceler ek dinlenme ya da ek ücretle dengelenir; fazla çalışmada kanun en az %50 zam öngörür.
- Örnek: gecede en çok iki kısa kalkış
- Fazlası: ertesi gün ek dinlenme
- Her gece sürüyorsa gece için 2. kişi
Haftada bir tam gün izin
Her hafta, kural olarak pazar, olmazsa başka bir tam çalışma günü tatil verilir. Çıkış ve dönüş saati ile o gün bakımın kimde olacağı yazılır.
- Örnek: cumartesi 21.00-pazartesi 08.00
- İzin günü evde geçse de iş verilmez
Yıllık ücretli izin
Bir yılını dolduran bakıcıya en az iki hafta, 50 yaşından büyükse en az üç hafta izin verilir. İzin ücreti izinden önce ödenir.
- Kural olarak aralıksız, anlaşmayla ikiye
- Tarihte bakıcının isteği gözetilir
- İzin parayla değiştirilemez
Geceye göre seçim: yatılı, gündüzlü ya da iki kişi
Gece ihtiyacı ara sıra kısa bir kalkışsa tek yatılı bakıcı yeterlidir; bakım alan kişinin gece boyunca izlenmesi ya da gece birkaç kez bakım alması gerekiyorsa gündüz ve gece için iki ayrı kişi gerekir. Akşamları aile evdeyse ve gece destek gerekmiyorsa ya da evde bakıcıya ayrılacak kapısı kapanan bir oda yoksa gündüzlü bakıcı daha uygundur. Yaşlı bakımında iki kişilik düzen, İstanbul ortalamalarıyla yatılı düzenin yaklaşık 1,6 katı tutar.
| Ölçüt | Yatılı bakıcı | Gündüzlü bakıcı | Gündüz ve gece iki kişi |
|---|---|---|---|
| Evde bulunma | Gece dahil; haftada 1 tam gün izinli | Anlaşılan gündüz saatlerinde | Gündüzlü bakıcı ve gece refakatçisi |
| Gece desteği | Ara sıra kısa kalkış | Yok; gece aile evde | Uyanık, kesintisiz refakat |
| Evde gereken | Kapısı kapanan ayrı oda ve yemek | Ek alan gerekmez | Ek oda gerekmez |
| Yaşlı bakımında aylık net | 50.000-60.000 TL | 40.000-48.000 TL | 80.000-96.000 TL (iki ücret) |
| SGK | Tam sigortalı, ayın tamamı | Ayda 10 gün ve üzeri: tam sigortalı | İki ayrı tam sigortalı |
| Uygun olduğu durum | Aile gün boyu yok, gece yükü hafif | Akşam ve gece aile evde | Gece boyunca izlem ya da sık bakım |
Ücretler Bakıcınız’ın İstanbul için yayımladığı 2026 ortalamalarıdır; SGK primi, yol ve yemek dahil değildir. Gece bakımı her gece sürüyorsa bunu tek kişinin uykusundan karşılamak sürdürülebilir değildir.
Bakıcı izindeyken: yılda yaklaşık iki aylık boşluk
Yatılı düzeni planlarken kolayca gözden kaçan konu, bakıcının evde olmadığı günlerdir. Kanundaki alt sınırlarla hesaplandığında bu süre, bakıcı bir yılını doldurduktan sonra yılda iki aya yaklaşır.
| Dönem | Bakıcının çalışmadığı süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Her hafta | 1 tam gün; yılda 52 gün | TBK m. 421 |
| Her yıl, ilk yıl dolduktan sonra | En az 2 hafta; 50 yaşından büyük bakıcıda en az 3 hafta | TBK m. 422 |
| Yıllık toplam | Yaklaşık 64 gün; 50 yaşından büyük bakıcıda yaklaşık 70 gün | İzin haftalarındaki hafta tatilleri bir kez sayılarak |
İlk yıl yıllık izin hakkı doğmadığından boşluk haftalık izinlerle, yani 52 günle sınırlıdır. Bu günleri kapatmanın üç yolu var:
- Aile nöbeti: izin günü sabitse (örnek: her pazar) aile içinde paylaşmak kolaylaşır.
- İzin günlerinde gelen ikinci bakıcı: hafta sonu bakıcısı. Ay içindeki çalışması 10 günden azsa aile yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı primi öder; 2026’da gün başına 22,02 TL. Gün sayısı ay içindeki toplam çalışma saatinden hesaplanır; her izin gününde 24 saat kalan bir yedek bakıcıda 10 gün sınırı aşılabilir (5510 sayılı Kanun ek m. 9).
- Kısa süreli destek: yıllık izin ve beklenmedik boşluklar için part-time bakıcı ya da acil bakıcı.
İzin gününden önce bakıcının bırakacağı kısa bir devir notu, yerine bakacak kişinin işini kolaylaştırır: ilaçlar ve saatleri, beslenme ve uyku düzeni, o hafta değişen bir durum (ateş, iştahsızlık, düşme) ve acil telefonlar (112, hekim, aile).
Yatılı bakıcı ücretleri ve SGK primi
İstanbul’da Türk uyruklu yatılı yaşlı bakıcının aylık net ücreti ortalama 50.000-60.000 TL, İngilizce ya da Türkçe bilen yabancı uyruklu yatılı bakıcınınki 1.800-2.000 USD’dir. Ayın tamamında çalışan bakıcı için SGK primi 2026’da en az 12.799,13 TL’dir. Yatılı bebek, çocuk ve hasta bakıcısı için yayımlanmış sabit bir aralığımız yok; ücret gece yükü, bakımın ağırlığı (yatağa bağımlılık, demans), adayın deneyimi ve görev tanımına göre ön görüşmede netleşir.
| Kalem | Aylık tutar | Açıklama |
|---|---|---|
| Yatılı yaşlı bakıcı, Türk uyruklu | 50.000-60.000 TL | Net ücret, İstanbul 2026 ortalaması |
| Yatılı bakıcı, yabancı uyruklu | 1.800-2.000 USD | İngilizce ya da Türkçe bilen; çalışma izni gerekir |
| Filipinli bakıcı | 1.800-2.000 USD | Ortalama net ücret |
| SGK primi, ayın tamamı | En az 12.799,13 TL | 2026 asgari tabanı, %38,75; brüt ücret yükseldikçe artar |
Ücretler ortalamadır; SGK primi, yol ve yemek giderleri dahil değildir. Asgari tabandaki prim teşvik indirimleri düşülmeden hesaplanmıştır; bakıcının gerçek brüt ücreti beyan edildiğinde prim de ona göre artar. Bakıcı ücretleri rehberi
Aile işveren olduğunda: kanun, SGK ve vergi
Ev hizmetleri İş Kanunu’nun kapsamı dışındadır (İş Kanunu m. 4/e). Yatılı bakıcıyla aile arasındaki ilişkiye Türk Borçlar Kanunu’nun hizmet sözleşmesi hükümleri uygulanır; bu kanun, çalışanın işverenle aynı evde yaşadığı durumu ayrıca düzenler.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Oda ve yemek | Aynı evde yaşayan çalışana yeterli gıda ve uygun bir barınak sağlanır | TBK m. 418 |
| Ücret | Sözleşmedeki ücret; kararlaştırılmamışsa asgari ücretin altında olmayan emsal ücret | TBK m. 401 |
| Ödeme zamanı | Aksine âdet yoksa her ayın sonu; sözleşmeyle daha kısa aralık konabilir | TBK m. 406 |
| Fazla çalışma | Normal ücretin en az %50 fazlası ya da çalışanın rızasıyla orantılı izin | TBK m. 402 |
| Hizmet belgesi | Ayrılırken istenirse işin türünü ve süresini gösteren belge verilir | TBK m. 426 |
| Sigorta | Ay içinde 10 gün ve üzeri çalışan tam sigortalıdır; bildirimi aile yapar | 5510 ek m. 9 |
SGK girişi dört adımda
Aile, bakıcıyı en geç çalışmanın geçtiği ayın sonuna kadar SGK’ya bildirir (5510 sayılı Kanun ek m. 9). SGK’nın ev hizmetlerinde kolay işverenlik broşürüne göre adımlar şunlardır:
- e-Devlet’te “İşyeri Bildirgesi (4-a’lı Sigortalı Çalıştırılanlar Yönünden)” ekranında tescil tipi “Gerçek Kişi” seçilir, “Kolay İşverenlik” alanı “Evet” işaretlenir ve bakıcının bilgileri girilir; Sosyal Güvenlik Merkezi onaylayınca işyeri sicil numarası oluşur.
- e-Devlet’teki “e-Bildirge Başvuru Yetkili Onay” ekranında sözleşme onaylanır ve “e-SGK Şifre” ekranından şifre alınır.
- SGK’nın e-SGK işveren sisteminde “Kolay İşverenlik” altındaki beyan ekranına bakıcının çalıştığı gün sayısı, ücreti ve belge türü girilir; uygun teşvik varsa seçilir.
- Prim borcu her ayın 15’inden sonra kendiliğinden oluşur ve ayın son gününe kadar internet ya da mobil bankacılıktaki “SGK Ödemeleri” bölümünden ödenir.
Beyan girilmezse sistem primi asgari ücret alt sınırından ve teşviksiz hesaplar. Oysa prime esas kazanç, bakıcıya ödenen ücretin brüt tutarıdır; evde verilen oda ve yemek gibi ayni yardımlar bu tutara eklenmez (5510 m. 80). 2026’da toplam prim oranı %38,75’tir; bakıcı ve işveren payını ve işsizlik sigortası primini kapsar, teşvik indirimleri dahil değildir. Asgari tabandan bu, ayın tamamı için 12.799,13 TL eder. Bakıcı emekliyse sosyal güvenlik destek primi uygulanır ve aynı tabanda tutar 10.652,18 TL olur (SGK prime esas kazanç tablosu). Meslek kodu bakım türüne göre seçilir; kodlar yukarıdaki bakım türü tablosundadır.
Vergi tarafında Gelir Vergisi Kanunu, özel kişilerin evlerinde dadılık gibi özel hizmetlerde çalıştırdığı kişilerin ücretlerini gelir vergisinden istisna tutar (GVK m. 23/6).
Yabancı uyruklu bakıcıda çalışma izni
Yabancı uyruklu bakıcı ancak çalışma izniyle çalışabilir. Çalışma izni ikamet izni yerine de geçer, ama ikamet izni tek başına çalışma hakkı vermez (Uluslararası İşgücü Kanunu m. 6 ve 12). Başvuruyu işveren olan aile, e-İmza ile Bakanlığın e-İzin sisteminden yapar; bakıcı Türkiye’deyse en az altı ay geçerli ikamet izni gerekir. Bakıcıya ödenecek ücret asgari ücretin (2026’da brüt 33.030 TL) altında olamaz ve SGK’ya, başvuruda beyan edilen ücretten düşük bir tutar bildirilemez (ÇSGB başvuru kılavuzu).
Bakıcınız ile yatılı bakıcı bulma
- 1Ücretsiz ön görüşmeBakım türü, gece ihtiyacı, izin günü planı ve evdeki oda konuşulur.
- 2Referanslı adaylarUygun adaylar genellikle birkaç iş günü içinde sunulur.
- 3Adaylarla tanışmaAdaylarla evinizde ya da Mecidiyeköy’deki ofisimizde görüşürsünüz.
- 4Yazılı sözleşme3 ay geçerlidir; bakıcı ayrılır ya da çıkarılırsa yeni aday ücretsizdir.
- 5SGK girişiBildirimi işveren olarak aile e-Devlet’ten yapar; biz yönlendiririz.
Evde yaşayan bakıcıyla ilgili sorular
Yatılı bakıcı hastalanırsa ne olur?
SGK’ya bildirilmiş bakıcı hekimden istirahat raporu alırsa ve son bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmişse, iş göremezliğin üçüncü gününden itibaren SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği alır (5510 m. 18). Sosyal sigorta yardımlarından yararlanamayan bakıcının bakım ve tedavisini ise Borçlar Kanunu aileye yükler: bir yıla kadar çalışmışsa iki hafta, sonraki her hizmet yılı için ikişer gün eklenerek en çok dört hafta; gebelik ve doğumda da aynı yükümlülük geçerlidir (TBK m. 418). Uzun süredir çalışan bakıcının kısa süreli hastalığında, başka bir yoldan karşılanmayan ölçüde hakkaniyete uygun ücret ödenir (m. 409). Bakıcı dinlenirken bakımın aksamaması için acil bakıcı desteği planlanabilir.
Evde kamera varsa yatılı bakıcıya söylenmeli mi?
Söylenmeli. Borçlar Kanunu işverene çalışanın kişiliğini koruma ve ona saygı gösterme yükümlülüğü verir; çalışanın kişisel verileri de yalnızca işe yatkınlığıyla ilgili ya da sözleşmenin ifası için zorunlu olduğu ölçüde kullanılabilir (TBK m. 417 ve 419). Ortak alanlardaki kameraları bakıcı işe başlamadan açıkça belirtin. Bakıcının kaldığı oda ve kullandığı banyo onun özel yaşam alanıdır; bu alanlarda kayıt yapılmamalıdır.
Yatılı bakıcıya misafir, telefon ya da sigara kuralı konabilir mi?
Konabilir. Borçlar Kanunu, işverenin işin görülmesi ve davranışlarla ilgili genel düzenlemeler yapmasına ve talimat vermesine izin verir; çalışan bunlara dürüstlük kurallarının gerektirdiği ölçüde uyar (TBK m. 399). Eve misafir kabulü, bakım saatlerinde telefon kullanımı ya da evde sigara içilmemesi bu kapsamdadır. Sınır, çalışanın kişiliği ve serbest zamanıdır (m. 417): kurallar işe başlamadan konuşulup sözleşmeye yazılmalı, izin günü ise bakıcının kendi zamanı olarak kalmalıdır.
Kadın ya da erkek bakıcı tercihi neye göre yapılır?
Belirleyici olan, bakım alan kişinin mahremiyeti ve bakımın fiziksel yüküdür. Banyo, tuvalet ve giyinme desteği gerekiyorsa bakım alan kişinin kendini rahat hissedeceği bakıcı seçilir. Yatağa bağımlı ya da iri yapılı bir hastayı kaldırmak ve yatakta çevirmek gerekiyorsa adayın hasta transferi deneyimi ayrıca sorulur. Bakıcı evde yaşayacağı için ev halkının tercihi de hesaba katılır; beklentinizi ön görüşmede açıkça belirtin.
Aile ya da bakıcı ayrılmak isterse ne kadar önce haber verilir?
Belirsiz süreli sözleşmede bildirim süresi, bakıcının o evdeki çalışma süresine göre değişir: bir yıla kadar iki hafta, bir yıldan beş yıla kadar dört hafta, beş yıldan uzun çalışmada altı hafta (TBK m. 432). Bu süreler kısaltılamaz, sözleşmeyle uzatılabilir ve iki taraf için aynıdır. Bildirim süresince bakıcıya ücretinden kesinti yapılmadan günde iki saat iş arama izni verilir (m. 421). Bildirim süresini aynı evde geçirmek zor olacaksa aile, bu sürenin ücretini peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen sona erdirebilir. Haklı bir sebep olmadan işi aniden bırakan bakıcıdan ise aile, aylık ücretin dörtte biri kadar tazminat isteyebilir (m. 439).
Yatılı bakıcıyla sözlü anlaşma yeterli mi?
Hukuken yeterli olabilir: Borçlar Kanunu hizmet sözleşmesini özel bir şekle bağlamaz (TBK m. 394). Ancak izin günü, dinlenme saatleri, gece görevleri ve ücret gibi konularda anlaşmazlık çıktığında neyin kararlaştırıldığını en açık biçimde yazılı metin gösterir. Yabancı uyruklu bakıcıda ise çalışma izni süreci iki tarafın imzaladığı iş sözleşmesiyle başlar.
