Gündüzlü mü yatılı mı? Önce geceye bakın
Gündüzlü bakıcı ailenin evde olmadığı saatleri kapatır; gece ve hafta tatili günü aileye kalır. Karar verirken ilk soru, geceyi ve bakıcının izinli olduğu günü kimin karşılayacağıdır.
Uygun olduğu durumlar
- Anne baba sabah işe çıkıyor, akşam dönüp geceyi kendileri karşılıyor
- Yaşlı yakınınız geceyi tek başına ya da ailesiyle güvenle geçirebiliyor
- Ameliyat ya da hastalık sonrası destek yalnızca gündüz saatlerinde gerekiyor
- Evde bakıcıya ayrılabilecek ayrı bir oda yok ya da mahremiyet öncelikli
- Evden çalışıyorsunuz ama mesai boyunca ilgilenemiyorsunuz
Başka seçenek daha uygun olabilir
- Gece ilacı, tuvalete kaldırma ya da yatakta çevirme gerekiyorsa Gece refakatçisi
- Vardiyalı çalışıyor, sık seyahat ediyor ya da akşam geç dönüyorsanız Yatılı bakıcı
- Destek haftada birkaç gün ya da günde birkaç saat yetiyorsa Part-time bakıcı
- Asıl ihtiyaç temizlik, ütü ve yemek gibi ev işleriyse Ev yardımcısı
Sabah teslimden akşam devrine bir gün
Gündüzlü düzende sorumluluk günde iki kez el değiştirir: sabah bakıcı geldiğinde ve akşam aile döndüğünde. Bilginin kaybolabileceği bu iki anı kısa ama düzenli tutmak, günün geri kalanını kolaylaştırır. Aşağıdaki saatler bir örnektir.
- 07.45Bakıcı gelir, sabah devriGece nasıl geçtiği, ateş, iştah, verilen ilaçlar ve günün randevuları anlatılır; önemli olanlar nota yazılır.
- 08.00Aile çıkar, sorumluluk bakıcıya geçerBu andan akşam devrine kadar çocuğunuz ya da yaşlı yakınınız bakıcının gözetimindedir ve yalnız bırakılmaz.
- 09.00Kahvaltı, kişisel bakım, sabah ilaçlarıİlaçlar ailenin yazdığı listeye göre verilir ya da hatırlatılır; doz değişikliğine bakıcı karar vermez.
- 12.30Öğle yemeği ve dinlenmeÇocuk uyurken ya da yaşlı dinlenirken bakıcı kendi öğle yemeğini yer; yemek düzeni önceden konuşulur.
- 15.30Dışarı çıkma ya da hareketPark, kısa yürüyüş ya da ev içi egzersiz; nereye ve ne kadar süre çıkılacağı bilgi notunda yazılıdır.
- 17.30Gün notu tamamlanırÖğünler, uyku, ilaç, tuvalet ve dikkat çeken her belirti tek sayfada ya da mesajla özetlenir.
- 18.30Akşam devriNot birlikte okunur; biten malzeme, ertesi günün planı ve varsa doktor randevusu konuşulur.
- 18.45Bakıcı ayrılırDevir yapılmadan ayrılmaz. Aile gecikecekse haber verir; fazla kalma sözleşmedeki kurala göre ödenir.
Günün akışı bebekte, okul çağındaki çocukta ve yaşlı bakımında farklıdır. Sabah ve akşam devrinde bakıcıyla birkaç dakika birlikte olacağınız bir saat belirleyin; bakıcının oturduğu semt ile eviniz arasındaki yol süresi, sabah devrinin dakikliğini doğrudan etkiler.
Bakıcıya bırakılacak bilgi notu
İlk günden önce hazırlanıp mutfakta ya da telefonun yanında duran tek sayfalık bir not, size ulaşılamayan anlarda bakıcının doğru karar vermesini kolaylaştırır. İlaç, okul ya da doktor değiştikçe güncelleyin.
Acil durum ve iletişim
Bilinç, solunum ya da genel durum bozulursa önce 112 aranır; zehirlenme şüphesinde 114 Zehir Danışma Hattı bilgi verir.
- 112 Acil, 114 Zehir Danışma
- Anne, baba ve yedek kişinin numarası
- Aile hekimi ve en yakın hastane
- Evin açık adresi ve kapı kodu
İlaç ve sağlık bilgisi
Bakıcı yalnızca yazılı talimatı uygular; doz, saat ya da ilaç değişikliği doktorun ve ailenin kararıdır.
- İlaç adı, doz ve saat çizelgesi
- Alerjiler ve kullanılmayacak ilaçlar
- Ateş ya da ağrıda kimin aranacağı
- Kronik hastalıklar ve uyarı belirtileri
Öğünler ve beslenme
Ne, ne zaman ve ne kadar yeneceği; alerjen, yasak ya da özel kıvamda hazırlanması gereken yiyecekler.
- Öğün saatleri ve porsiyon
- Alerjen ve yasak yiyecekler
- Yutma güçlüğü ya da diyet notu
- Su ve sıvı takibi
Uyku ve günlük rutin
Uyku saatleri, uyutma alışkanlıkları ve dinlenme düzeni; bebekte güvenli uyku kuralları da buraya yazılır.
- Uyku saatleri ve süreleri
- Uyutma ya da sakinleştirme yöntemi
- Bez, banyo ve tuvalet düzeni
- Bebekte güvenli uyku kuralları
Dışarı çıkma kuralları
Park, market ya da yürüyüş için nereye, ne kadar süre ve hangi havada çıkılabileceği açıkça yazılır.
- İzin verilen yerler ve süre
- Puset, oto koltuğu ya da tekerlekli sandalye
- Anahtar, kapı ve alarm düzeni
- Çocuğu kimlerin teslim alabileceği
Ev kuralları ve sınırlar
Eve kimlerin girebileceği, telefon ve ekran kullanımı, bakıcının kullanabileceği alanlar.
- Eve girebilecek kişiler
- Ekran süresi ve ödül kuralları
- Bakıcının telefon kullanımı
- Evde kamera varsa nerede olduğu
2026 ücretleri: gündüzlü, gece, yatılı
Yaşlı bakımında gündüzlü düzen, yatılı düzenden daha düşük bir ücret aralığında kalır: Bakıcınız’ın yayımladığı İstanbul ortalaması gündüzlü bakıcı için aylık net 40.000-48.000 TL, geceyi de evde geçiren yatılı bakıcı için 50.000-60.000 TL’dir. Gündüzlü bebek ve çocuk bakıcısında ücreti çocuk sayısı ve yaşı, günlük saat, cumartesi çalışması, ev işi beklentisi ve yabancı dil belirler. Tam zamanlı her bakıcıda yasal alt sınır, 2026’da net 28.075,50 TL olan asgari ücrettir.
| Hizmet | Bakıcının evde olduğu zaman | Aylık net ücret (İstanbul, 2026) |
|---|---|---|
| Gündüzlü yaşlı bakıcı | Gündüz; akşam aileye devreder | 40.000-48.000 TL |
| Gece refakatçisi | Gece; sabah aileye devreder | 40.000-48.000 TL |
| Yatılı yaşlı bakıcı | Hafta boyunca; izin günü hariç | 50.000-60.000 TL |
Ortalama tutarlardır; SGK primi, yol ve yemek giderleri dahil değildir. Gündüzlü bebek, çocuk ve hasta bakıcısı için yayımlanmış bir fiyatımız yoktur; ücret ön görüşmede netleşir. Bakıcı ücretleri rehberi
Yol ve yemek masrafını baştan netleştirin
- Net ücret ve yol ayrı tutarlarAnlaşmaya “net ücret + aylık yol” diye iki ayrı rakam yazın.
- Aylık sabit mi, gün başı mı?Gün başı ödenen yol, gelinmeyen günlerde kendiliğinden düşer.
- Nakit yol parası brüte eklenirNakit yol ödemesi SGK’da ücret sayılır ve prime tabidir.
- Servis ya da ailenin aracıİşverence sağlanan taşıtla yolda olan kaza iş kazası sayılır.
- Akşam uzarsa dönüşGeç saatteki taksi masrafını kimin ödeyeceğini baştan yazın.
- Yemek kanunen şart değilBorçlar Kanunu yemeği yalnızca evde yaşayan çalışana şart koşar.
- Evde verilen öğle yemeğiAyni yardım sayılır; prime esas kazanca eklenmez.
- Yemek yerine para verilirseGün başına 300 TL’ye kadarı 2026’da primden istisnadır.
Net ücretten aylık toplam maliyete
Ücreti net konuştuysanız SGK’ya bu tutarın brüt karşılığını bildirir, primin bakıcı ve işveren paylarını birlikte ödersiniz. Ev hizmetlerinde çalışanların ücreti gelir vergisinden istisna olduğu için brüt ücret, net ücretin 0,85’e bölünmesiyle bulunur. Bu hesapla net 40.000-48.000 TL’lik gündüzlü yaşlı bakıcıda aileden çıkan aylık tutar, yol ve yemek hariç yaklaşık 58.200-69.900 TL’dir.
| Kalem | Net 40.000 TL | Net 48.000 TL |
|---|---|---|
| SGK’ya bildirilecek brüt ücret | 47.058,82 TL | 56.470,59 TL |
| Bakıcı payı (%15, brütten kesilir) | 7.058,82 TL | 8.470,59 TL |
| İşveren payı (%23,75) | 11.176,47 TL | 13.411,76 TL |
| SGK’ya ödenen aylık prim | 18.235,29 TL | 21.882,35 TL |
| Aileden çıkan aylık toplam | 58.235,29 TL | 69.882,35 TL |
Hesap 2026 oranlarıyla ve prim indirimi uygulanmadan yapılmıştır: bakıcı payı %14 SGK ve %1 işsizlik, işveren payı %21,75 SGK ve %2 işsizlik primidir. Koşulları sağlayan işverenlere uygulanan 2 puanlık indirim sistemde listelenirse işveren payı %21,75’e iner ve toplam ayda yaklaşık 940-1.130 TL azalır. Nakit yol parası da brüt ücrete eklenir.
SGK girişi ve aileye düşen yükümlülükler
Hafta içi her gün gelen gündüzlü bakıcı, ev hizmetlerindeki ayda 10 gün sınırını aştığı için emeklilik, genel sağlık, iş kazası ve işsizlik sigortasıyla tam sigortalıdır. İşveren ailedir ve bildirim en geç çalışmanın başladığı ayın sonuna kadar yapılır (5510 sayılı Kanun ek madde 9). Gün hesabında kısa günler de tam sayılır: günde 7,5 saatten az çalışılan her gün 1 gün kabul edilir (SGK ev hizmetleri tebliği). Bu nedenle haftada üç gün, günde birkaç saat gelen bir bakıcı bile ayda 12-13 güne ulaşır ve tam sigortalı bildirilir.
e-Devlet ve e-SGK’da dört adım
- İşyeri tescili: e-Devlet’te “İşyeri Bildirgesi (4-a’lı Sigortalı Çalıştırılanlar Yönünden)” ekranında tescil tipi olarak “Gerçek Kişi” seçilir ve “Kolay İşverenlik” alanı “Evet” işaretlenir. Sosyal Güvenlik Merkezi onayladığında işyeri sicil numarası oluşur.
- Şifre: “e-Bildirge Başvuru Yetkili Onay” ekranında sözleşme onaylanır, “e-SGK Şifre” ekranından şifre görüntülenir.
- Beyan: SGK’nın e-SGK işveren sisteminde “Kolay İşverenlik” bölümüne girilir, çalışılan gün ve ücret yazılır. SGK’nın örnek meslek kodları çocuk bakıcısı için 5311.01, hasta ve yaşlı bakım elemanı için 5321.03’tür. Beyan girilmezse sistem ücreti asgari ücret alt sınırından ve teşviksiz kabul eder; gerçek ücreti girmek ailenin sorumluluğundadır.
- Ödeme: Bir ayın primi izleyen ayın 15’inden sonra borç olarak oluşur ve o ayın son gününe kadar internet ya da mobil bankacılıktaki “SGK Ödemeleri, 4/1-A İşveren Tahsilatları” bölümünden, 26 haneli işyeri numarasıyla ödenir.
Adımların ayrıntısı SGK’nın ev hizmetlerinde kolay işverenlik broşüründe yer alır. Bakıcı değişirse yeni giriş ve çıkış, e-SGK’daki işe giriş ve işten ayrılış bildirgesiyle yapılır.
Ayda 10 günden az gelen bakıcıda
Bakıcı örneğin haftada iki gün geliyorsa aile yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı primi öder: prime esas günlük kazanç alt sınırının %2’si, yani 2026’da çalışılan gün başına 22,02 TL. Bildirim e-Devlet’teki 4A On Günden Az Süreli Ev Hizmetleri İşveren Başvuru ve Sorgulama hizmetinden yapılır. Bakıcı dilerse emeklilik ve genel sağlık sigortası primini kendisi ödeyebilir.
Bildirim gecikirse
Süresinde yapılmayan bildirimde bakıcı başına asgari ücret tutarında, bakıcının hiç bildirilmediği bir denetimde ortaya çıkarsa asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır (5510 md. 102). Mali açıdan daha ağır sonuç doğurabilecek olan iş kazasıdır: Bildirimden önce evde bir kaza olursa SGK’nın yaptığı ve ileride yapacağı masraflar ile bağlanan gelirin peşin sermaye değeri, kusur aranmaksızın aileye ödettirilir (5510 md. 23). Evde çalışırken yaşanan bir iş kazasını aile kolluğa hemen, SGK’ya en geç üç iş günü içinde bildirir.
Yabancı uyruklu bakıcıda
Yabancı uyruklu bir bakıcıyı gündüzlü de olsa çalışma izni olmadan çalıştırmak 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu gereği yasaktır; ikamet (oturma) izni tek başına çalışma hakkı vermez.
Mesai, fazla kalma ve izinlerin yasal çerçevesi
Ev hizmetleri İş Kanunu’nun kapsamı dışındadır (md. 4); haftalık 45 saat gibi İş Kanunu sınırları bu işe doğrudan uygulanmaz, asgari ücret ise bu çalışanları da kapsar (md. 39). Bakıcı ile aile arasındaki ilişkiyi Türk Borçlar Kanunu’nun hizmet sözleşmesi hükümleri düzenler. Borçlar Kanunu günlük ya da haftalık çalışma süresi için bir sayı vermediğinden, başlangıç ve bitiş saatini sözleşmeye yazmak akşam gecikmelerinde neyin fazla çalışma sayılacağını da belirler.
- Fazla kalma: Fazla çalışma, normal ücretin en az yüzde elli fazlasıyla ödenir; bakıcı kabul ederse ücret yerine orantılı izin verilebilir (md. 402).
- Hafta tatili: Bakıcıya her hafta, kural olarak pazar günü, bir tam gün tatil verilir (md. 421). Cumartesi çalışılacaksa kaç saat olacağı ayrıca yazılır.
- Yıllık izin: En az bir yıl çalışan bakıcıya yılda en az iki hafta, 50 yaşından büyük bakıcıya en az üç hafta ücretli izin verilir (md. 422); izin ücreti izne çıkmadan önce ödenir (md. 425).
- İzin tarihleri: Tarihleri aile, ev düzenini ve bakıcının isteklerini birlikte gözeterek belirler; izin ailenin tatiline denk getirilebilir (md. 424).
- Aile tatildeyken: Aile bakıcıya gelmemesini söylerse ücret yine ödenir; bakıcının gelmediği için yapmadığı yol gibi giderler düşülebilir (md. 408).
- Ayrılık: Belirsiz süreli sözleşmede bildirim süresi bir yıla kadar çalışmada iki, bir-beş yılda dört, beş yıldan uzun çalışmada altı haftadır ve iki taraf için aynıdır (md. 432). Bu sürede bakıcıya ücretinden kesinti olmadan günde iki saat iş arama izni verilir (md. 421).
Bakıcınız ile gündüzlü bakıcı seçimi
- 1Ücretsiz ön görüşmeİhtiyaç, çalışma saatleri, ev düzeni ve beklentiler konuşulur.
- 2Aday kontrolüAdli sicil, nüfus kaydı, önceki işveren referansı ve yüz yüze mülakat.
- 3Aday önerisiUygun adaylar genellikle ön görüşmeden birkaç iş günü sonra sunulur.
- 4TanışmaAdaylarla evinizde ya da Mecidiyeköy’deki ofiste yüz yüze görüşürsünüz.
- 5Sözleşme ve SGKYazılı sözleşme imzalanır; SGK girişini aile e-Devlet’ten yapar.
- 63 ay güvenceAday 3 ay içinde ayrılır ya da çıkarılırsa yeni aday ücretsiz sunulur.
Kamera, ek saat ve ödeme gibi takılan konular
Evde kamera varsa bakıcıya söylemek gerekir mi?
Evet, baştan ve açıkça söyleyin. Borçlar Kanunu, işverenin çalışana ait kişisel verileri yalnızca işe yatkınlıkla ilgili ya da sözleşmenin yerine getirilmesi için zorunlu olduğu ölçüde kullanabileceğini söyler (TBK md. 419); görüntü kaydı da kişisel veri olduğu için bu ölçü ona da yol gösterir. Kameraların hangi odalarda olduğunu ilk gün söyleyin, bakıcının üstünü değiştirdiği ya da dinlendiği alana kamera koymayın ve kayıtları başkalarıyla paylaşmayın.
Okul tatilinde ya da çocuk hastayken saatler uzarsa ne olur?
Sözleşmedeki saatin dışına taşan çalışma fazla çalışmadır: normal ücretin en az yüzde elli fazlasıyla ödenir ya da bakıcı kabul ederse karşılığı sonradan izin olarak verilir (TBK md. 402). O ay fazladan ödediğiniz tutarı SGK beyanına da ekleyin; otomatik oluşan prim tahakkukundaki değişiklikler her ayın 21’i ile 26’sı arasında e-SGK üzerinden yapılabilir. Yaz tatili gibi uzun dönemler için ayrı bir saat ve ücret düzeni yazmak, her seferinde yeniden pazarlık yapmayı önler.
Ücreti elden mi, banka hesabına mı ödemeliyim?
Banka hesabına ödemek, ödemenin kanıtı olur. Borçlar Kanunu, iş ilişkisi bittikten sonra imzalanacak bir ibranamenin geçerli olması için ödemenin banka aracılığıyla yapılmasını şart koşar; ödeme belgelerinin makbuz sayılabilmesi için de banka ödemesi aranır (TBK md. 420). Aksine âdet ya da daha kısa bir süre kararlaştırılmadıkça ücret her ayın sonunda ödenir; bakıcının zorunlu bir ihtiyacı doğarsa ve aile ödeyebilecek durumdaysa hizmetiyle orantılı avans verilmesi gerekir (md. 406).
Aynı bakıcı hem çocuğa hem evdeki yaşlıya bakabilir mi?
İki bakım aynı saatlerde yoğunlaşmıyorsa mümkün olabilir; örneğin çocuk okuldayken yaşlının öğle yemeği ve ilaç saatleri. İkisi de gün boyu yakın ilgi istiyorsa tek bakıcı ikisine de yeterli zaman ayıramayabilir. Ön görüşmede iki ihtiyacı ayrı ayrı anlatın; iş yükü görev tanımına ve ücrete yansır. Yakınınız yatağa bağımlıysa yatalak hasta bakıcısı gibi ayrı bir destek düşünmek gerekebilir.
Evden çalışıyorum; gündüzlü bakıcı yine gerekli mi?
Toplantılar ve yoğun iş saatleri boyunca çocuğunuza ya da yaşlı yakınınıza aynı anda bakamıyorsanız gerekli olabilir. Bu düzende mesai boyunca sorumluluğun bakıcıda olduğunu baştan konuşun: çalıştığınız odanın kapalı kalacağı saatleri, çocuğun size gelebileceği araları ve bakıcının sizi hangi durumda çağıracağını belirleyin. Sorumluluk gün içinde sık sık el değiştirirse hem bakıcı hem çocuk için kurallar belirsizleşir.
