Yeni Doğan Bakıcısı: İlk 3 Ay ve Lohusalık Desteği

Gece desteği lohusa annenin uykusunu korumayı hedefler, ama emzirilen bir bebekte gece beslemeleri tümüyle devredilecek bir iş değildir: Sağlık Bakanlığı emzirmenin sayıyla sınırlanmadan gece ve gündüz sürmesini öneriyor. Emziren bir ailede düzen şöyle kurulabilir: bakıcı uyanan bebeği alır, altını değiştirir ve anneye getirir; emzirme bitince bebeği geri alır, gazını çıkarır ve yatağına yatırır.

Sağılmış süt ya da mama kullanılıyorsa bakıcı bazı gece beslemelerini tümüyle üstlenebilir. Biberona ne zaman geçileceğine aile hekimle birlikte karar verir; Sağlık Bakanlığı’nın bebek izlemlerindeki danışmanlık konuları arasında emzik ve biberon kullanmamak da yer alır. Emzirmede güçlük yaşanırsa aile sağlığı merkezleri ücretsiz danışmanlık verir.

Sağılmış süt ve mama için net kurallar

• Mama, kaynatılıp en fazla 30 dakika bekletilmiş, yani en az 70 °C’deki suyla ve her öğün için ayrı hazırlanır; biberonda kalan mama saklanmaz, atılır (NHS).
• Sağılmış sütün saklama süresi kaynağa göre değişir: ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) buzdolabında 4 güne kadar, İngiltere kamu sağlık hizmeti NHS ise 4 °C ya da daha soğuk bir buzdolabında 8 güne kadar saklamayı öneriyor. Bebeğin yarım bıraktığı süt için CDC 2 saat, NHS 1 saat sınırı veriyor.
• Evde hangi sürenin uygulanacağını hekiminizle konuşup yazılı hâle getirin; bakıcı her kaba sağım tarihini ve saatini yazar. Çözülmüş süt yeniden dondurulmaz.

Uykulu saatlerde güvenlik

Gece beslemesinde önemli bir risk, bebek kucaktayken uyuyakalmaktır. Amerikan Pediatri Akademisi (AAP), bebeğin bir yetişkinle kanepede, yumuşak koltukta ya da minderde uyumasının uykuyla ilişkili bebek ölümü riskini 67 kata kadar artırdığını belirtiyor. Kural basittir: uyku bastırırsa bebek önce kendi yatağına sırtüstü bırakılır.

Yatılı mı, yalnızca gece mi?

Gündüz de çalışan yatılı bir bakıcının her gece uyanması uzun süre sürdürülebilir bir düzen değildir; uykusuz bir bakıcı yukarıdaki riski de büyütür. Gece yükü ağırsa, örneğin ikiz bebekte ya da sezaryen sonrası ilk haftalarda, gündüz ve gece için iki ayrı kişi ya da gündüz dinlenme saati belirlenmiş bir yatılı düzen daha gerçekçidir. Yalnızca gece gelecek biri için gece bakıcısı, evde kalacak biri için yatılı bakıcı sayfalarına bakabilirsiniz.

Sağlık Bakanlığı’nın doğum sonu bakım rehberi, sağlık çalışanlarından anneye dinlenmeye zaman ayırmanın, bebeğin bakımı için yardım almanın ve duygularını paylaşabileceği biriyle konuşmanın önemini anlatmalarını ister. Yeni doğan bakıcısı bu yardımın evdeki karşılığıdır: annenin uyku aralarını korur, emzirme sırasında su ve yastık gibi ihtiyaçlarını hazırlar, ziyaretçi gelen günlerde bebeğin uyku ve beslenme düzenini gözetir.

Annenin sağlık takibi ise bakıcının alanı dışındadır. Aynı rehbere göre şu durumlarda anne beklemeden sağlık kuruluşuna başvurmalıdır:

• Azalmak yerine artan kanama
• Ateş ya da kötü kokulu akıntı
• Şiddetli baş ağrısı ya da bulanık görme
• Nefes darlığı, göğüs ağrısı, bacakta ağrı ve şişlik
• Şiddetli karın ağrısı, memede ağrı ve ısı artışı

Doğumdan sonraki ilk günlerde hüzün, kaygı ve sinirlilik sık görülür ve genellikle iki hafta içinde geçer. İki haftayı aşan durgunluk, bebekle ilgilenmeyi zorlaştıran isteksizlik ya da kendine veya bebeğe zarar verme düşünceleri doğum sonrası depresyonun işareti olabilir ve hekime başvurmayı gerektirir. NHS, belirtilerin yalnızca bir kısmı görülse bile yardım alınmasını öneriyor ve babaların da doğumdan sonra depresyon yaşayabileceğini hatırlatıyor. Gün boyu evde olan bakıcı bu değişiklikleri fark edebilir; gördüğünü aileye söyler, tanı koymaz, tedavi önermez.

Yeni doğan bakıcısı için sitede yayımlanmış sabit bir ücret yok. Ücret, bakıcının işvereni olan aile ile aday arasında, çalışma düzeni netleştikten sonra belirlenir. Tutarı belirleyen başlıca etkenler:

• Yatılı, gündüzlü ya da yalnızca gece çalışma ve haftadaki gece sayısı
• İkiz bebek ya da erken doğum nedeniyle artan bakım yükü
• Ev işi, yemek ya da büyük kardeş gibi ek görevler
• Adayın yeni doğan deneyimi, referansları ve yabancı dil bilgisi
• Gündüzlü çalışmada yol gideri ve her düzende SGK primi

İstanbul’da yabancı uyruklu yatılı bakıcılar (İngilizce ya da Türkçe bilen) için sitede yayımlanan aylık net ortalama 1.800-2.000 USD’dir; SGK primi, yol ve yemek giderleri bu tutara dahil değildir. Genel karşılaştırma için bakıcı ücretleri rehberine bakabilirsiniz.

Kısa süreli çalışmada da SGK bildirimi gerekir

Bakıcının sigorta girişini işveren olarak aile e-Devlet üzerinden yapar; süreçte Bakıcınız ekibi yönlendirir. Sosyal güvenlik kanununa göre ev hizmetlerinde bir işverenin yanında ay içinde, çalışma saatine göre hesaplanan çalışma günü 10 ya da daha fazlaysa bakıcı tam sigortalı olur ve bildirim en geç çalışmanın geçtiği ayın sonuna kadar yapılır. 10 günün altında aile yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı primi öder. Kural, yalnızca lohusalık için birkaç haftalığına gelen bakıcı ya da haftanın bazı geceleri çalışan gece bakıcısı için de geçerlidir.

Adayın yeni doğan deneyimini sınayan sorular

• Son yeni doğan işinde bebek kaç günlüktü, o aileyle referans görüşmesi yapılabilir mi?
• Bebeği nasıl yatırıyor, yatakta neleri bulundurmuyor? Beklenen yanıt: sırtüstü, yastıksız, boş bir yatak.
• Mamayı hangi sıcaklıktaki suyla hazırlıyor, artan mamayı ne yapıyor?
• Bebek bir şey yutup boğulursa ne yapacağını biliyor mu? Sağlık Bakanlığı, bu durumda nasıl müdahale edileceğinin bilinmesini öneriyor.
• Boğmaca ve grip aşısı durumu nedir? CDC, küçük çocuğa bakan yetişkinlerin grip aşısını her yıl olmasını öneriyor.
• Annenin emzirme planını nasıl destekleyecek, biberon ve emziği kendi başına başlatmayacağını biliyor mu?
• Gece çalışacaksa kendi uykusunu nasıl planlıyor?

Bakıcınız, 2015’ten bu yana İŞKUR izinli özel istihdam bürosu olarak çalışır (izin belge no 825) ve adayları ağırlıklı olarak İstanbul’un iki yakasındaki, ayrıca Ankara ve İzmir’deki ailelere yönlendirir. Süreç ücretsiz ön görüşmeyle başlar. Kayıtlı 40.000’i aşkın bebek ve çocuk bakıcısı CV’si arasından ihtiyaca uygun, referanslı adaylar genellikle birkaç iş günü içinde sunulur; tanışma evde ya da ofiste yapılır ve yazılı sözleşme imzalanır. Türk uyruklu adaylarda kimlik fotokopisi, adli sicil belgesi, vukuatlı nüfus kayıt örneği, ikametgâh ve aşı kartı bilgileri; yabancı uyruklu adaylarda pasaport ve oturma izni fotokopisi ile aşı kartı bilgileri teslim edilir. Önceki işverenlerle referans görüşmesi ve yüz yüze mülakat yapılır. Sözleşme 3 ay geçerlidir; bu sürede bakıcı ayrılır ya da çıkarılırsa ücretsiz ve sınırsız yeni aday desteği verilir. Deneme süresi yoktur.

Yeni doğan bakıcısı olarak iş arıyorsanız iş ilanlarına göz atabilirsiniz.