Evde birlikte yaşamanın kuralları
Yatılı çalışmada evin düzeni aynı zamanda yardımcının yaşam düzenidir. Oda, yemek, izin günü, saatler, ev kuralları ve güvenlik baştan konuşulup sözleşmeye yazıldığında iki taraf da ne beklendiğini bilir.
Kendi odası ve özel alanı
Borçlar Kanunu, evde yaşayan çalışana uygun bir barınak sağlamayı işverene yükler. Oda, yardımcının dinlendiği ve eşyasını koruduğu özel alanıdır.
- Kapısı kapanan, pencereli bir oda
- Kişisel dolap ve temiz yatak takımı
- Mümkünse ona ayrılmış bir banyo
- Odasında ve banyoda kamera bulunmaz
Yeterli ve düzenli yemek
Kanun yeterli gıda sağlamayı da işverene yükler. Yardımcı ailenin yemeğinden yer ya da kendi öğününü hazırlar; diyet ve inanç hassasiyetleri baştan konuşulur.
Haftada bir tam gün izin
Kanun her hafta, kural olarak pazar, olmazsa başka bir tam çalışma günü tatil öngörür. Hangi gün olduğu ve evden çıkış ile dönüş saati sözleşmeye yazılır.
- Pazar ya da anlaşılan başka bir gün
- Örnek: cumartesi akşamdan pazartesiye
Başlangıç, bitiş ve dinlenme saati
Ev işleri için kanunda bir saat sınırı yoktur; başlangıç, bitiş ve dinlenme arası sözleşmede belirlenir. Evde kalmak, yardımcıyı her saat görevli yapmaz.
- Gece uykusu kesintisiz
- Mesai sonrası iş istisna olur
- Fazla çalışmaya en az %50 zam ya da izin
Ev kuralları ve mahremiyet
Aile misafir, telefon ya da sigara gibi konularda ev kuralı koyabilir. Kanun bu kuralların dürüstlük ölçüsünde uygulanmasını ve çalışanın kişiliğine saygıyı şart koşar.
- Kurallar baştan ve yazılı bilinir
- Kimlik ve telefon kendisinde kalır
Güvenli çalışma
Ev işleri İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun dışında kalır; Borçlar Kanunu ise işverenden gerekli güvenlik önlemlerini almasını ister.
- Yüksekte ve dışarıdan cam silme yok
- Temizlik kimyasalları karıştırılmaz
- Sağlam merdiven ve eldiven sağlanır
Örnek bir çalışma günü
Bu örnek plan, dört kişilik ve iki katlı bir evde yatılı yardımcının gününün nasıl bölünebileceğini gösterir. Saatler hanenin düzenine göre değişir; değişmemesi gereken, başlangıç, dinlenme ve bitiş saatlerinin baştan belli olmasıdır.
- 07.30Kahvaltı ve günün hazırlığıKahvaltı hazırlanır ve toplanır; okul ya da iş çıkışı erken olan evlerde başlangıç buna göre ayarlanır.
- 09.30Günlük temizlikYatak odaları, banyolar ve ortak alanlar; iç camlar, dolap içi ve fırın gibi ağır işler haftanın günlerine bölünür.
- 12.30Öğle yemeğiEvde olanlar için öğle yemeği ve mutfağın toplanması.
- 13.30Dinlenme arasıYardımcının kendi odasında geçirdiği, kesintisiz bir aradır.
- 16.00Çamaşır ve ütüMakine, ütü ve dolap düzeni; eksik malzemeler alışveriş listesine yazılır.
- 17.30Akşam yemeği hazırlığıMenü sabahtan belli olursa yemek saati aksamaz; özel diyetler önceden konuşulur.
- 20.30Mesai sonuMutfak toplanınca gün biter, sonrası yardımcının zamanıdır. Misafirli akşamlar önceden söylenir, karşılığı konuşulur.
Örnek planda iki buçuk saatlik bir dinlenme arası vardır. Evinizin gerçek saatleri sözleşmeye yazılır.
Ücret ve aileye toplam aylık maliyet
Yatılı ev yardımcısının ücretini evin büyüklüğü, hanede yaşayan kişi sayısı, yemek beklentisi ve adayın deneyimi belirler; aileye toplam maliyet ise net ücrete eklenen SGK primleriyle birlikte hesaplanır. Kanuni taban asgari ücrettir: 2026’da aylık brüt 33.030 TL, net 28.075,50 TL.
Bu hizmette ücret, ön görüşmede ev ve görev tanımına göre netleşir. Piyasa için yön gösterici bir veri: bakıcı ilan platformu Bakıcıburada, 2026 ücret analizinde yatılı Türk ev yardımcısı için aylık 39.000-77.000 TL aralığını yayımlıyor; tutarın net mi brüt mü olduğunu ve nasıl hesaplandığını açıklamıyor. Aralığın genişliği, tek bir piyasa fiyatı olmadığını gösteriyor.
Ücreti belirleyen etkenler
- Evin büyüklüğü, kat sayısı; teras ya da bahçe gibi ek alanlar
- Hanede yaşayan kişi sayısı, çocuk ya da yaşlı bulunup bulunmadığı
- Yemek beklentisi: günlük öğün sayısı, misafir sıklığı, özel diyetler
- Çamaşır ve ütü yoğunluğu, evcil hayvan bakımı
- Dil beklentisi, adayın yatılı deneyimi ve referansları
SGK dahil hesap örneği
Kanunun “hizmetçi” saydığı ev çalışanlarının ücretleri gelir vergisinden istisnadır (Gelir Vergisi Kanunu md. 23); bu ücretlere ilişkin kâğıtlardan damga vergisi de alınmaz (Damga Vergisi Kanunu, 2 sayılı tablo). Bu yüzden brüt ücretten yalnızca yardımcının SGK payı (%14) ile işsizlik sigortası payı (%1) düşülür ve net ücret brütün yüzde 85’i olur. İşveren payı, 2026 oranlarıyla ve prim indirimi uygulanmadan brüt ücretin %23,75’idir (%21,75 SGK, %2 işsizlik sigortası).
| Kalem | Asgari ücretle | Net 50.000 TL örneği |
|---|---|---|
| Yardımcının eline geçen (net) | 28.075,50 TL | 50.000,00 TL |
| SGK’ya bildirilen brüt ücret | 33.030,00 TL | 58.823,53 TL |
| Yardımcı payı (%15, brütten düşülür) | 4.954,50 TL | 8.823,53 TL |
| İşveren payı (%23,75) | 7.844,63 TL | 13.970,59 TL |
| SGK’ya ödenen toplam prim | 12.799,13 TL | 22.794,12 TL |
| Aileye aylık toplam | 40.874,63 TL | 72.794,12 TL |
Asgari ücret sütunu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2026 hesabıyla aynıdır; 50.000 TL yalnızca hesabı göstermek için seçilmiş bir örnektir. Kesin prim tutarını, e-Devlet’te beyan edilen gün ve kazanca göre SGK hesaplar. Şartları taşıyan işverene uygulanan 2 puanlık prim indirimi (5510 sayılı Kanun md. 81) ev hizmetlerinde de hesaba girebilir; uygun teşvikler SGK’nın beyan ekranında listelenir ve bu indirimle işveren payı brüt ücretin %21,75’ine iner.
Ücrete eklenmeyen ama bütçeye giren kalemler
Yardımcının yemeği mutfak bütçesine eklenir; yemek ve oda gibi ayni olanaklar ise prime esas kazanca katılmaz (5510 sayılı Kanun md. 80). Yıllık izin ücreti izne çıkmadan önce peşin ödenir; mesai dışında yaptırılan işler için en az yüzde 50 zamlı ücret ya da orantılı izin gerekir (TBK md. 402 ve 425).
Yatılı mı, gündüzlü mü, haftalık mı?
Yatılı yardımcı, işin sabah kahvaltısından akşam yemeğine kadar yayıldığı ve evde bir oda ayrılabilen haneler için anlamlıdır; karşılığında aile, evde sürekli bir kişinin daha yaşamasını kabul eder; oda, yemek ve tam sigorta yükümlülüklerini de üstlenir. İş gündüz saatlerine sığıyorsa gündüzlü, yalnızca düzenli temizlik gerekiyorsa haftada birkaç gün gelen bir yardımcı çoğu zaman yeterlidir.
| Ölçüt | Yatılı | Gündüzlü | Haftada 1-2 gün |
|---|---|---|---|
| Nerede kalır? | Ailenin evinde, kendi odasında | Kendi evinde, her gün gelir | Kendi evinde, belirli günler gelir |
| Haftalık düzen | 6 gün çalışma, 1 tam gün izin | Anlaşılan gündüz saatleri | Birkaç saatlik ziyaretler |
| Sabah ve akşam işleri | Kahvaltı ve akşam yemeği dahil edilebilir | Mesai saatleriyle sınırlı | Temizlik ve ütü odaklı |
| Ailenin ek yükümlülüğü | Oda ve yeterli yemek (TBK md. 418) | Yol ve yemek anlaşmaya bağlı | Yol ve yemek anlaşmaya bağlı |
| SGK | Tam sigortalı, primleri aile öder | Ayda 10 gün ve üzeriyse tam sigortalı | Ayda 10 günden azsa aile %2 kaza primi öder |
| Ev mahremiyeti | Evde bir kişi daha yaşar | Akşamları ev yalnızca ailenindir | Ev çoğu zaman yalnızca ailenindir |
SGK satırındaki gün sayısı, ay içindeki çalışma saatinden hesaplanır (5510 sayılı Kanun ek madde 9).
Hangi hane için doğru seçim?
Yatılı düzen en çok, ev işinin günün tamamına yayıldığı ve yardımcıya ayrılacak bir odanın bulunduğu hanelerde işe yarar.
Uygun olduğu durumlar
- Geniş, çok katlı ya da bahçeli evler: günlük düzen gün boyu sürüyorsa
- Kalabalık haneler: yemek, çamaşır ve ütü her gün yenileniyorsa
- Ebeveynler erken çıkıp geç dönüyor, akşam yemeğine destek gerekiyorsa
- Bakım gerektirmeyen yaşlı bir büyüğün evde yalnız kalmaması isteniyorsa
- Yardımcıya kapısı kapanan bir oda ayrılabiliyorsa
Başka seçenek daha uygun olabilir
- Evde yardımcıya ayrılabilecek bir oda yoksa Ev yardımcısı
- Asıl ihtiyaç bebek ya da küçük çocuk bakımıysa Bebek bakıcısı
- Yaşlı ya da hasta bir yakının kişisel bakımı gerekiyorsa Yatılı yaşlı bakıcı
- Bahçe, havuz ve müştemilat işleri de varsa Villa personeli
İş Kanunu değil, Borçlar Kanunu
Ev hizmetleri İş Kanunu’nun kapsamı dışındadır (İş Kanunu md. 4). Aile ile yatılı yardımcı arasındaki ilişkiye Türk Borçlar Kanunu’nun hizmet sözleşmesi hükümleri uygulanır. Bu yüzden haftalık 45 saat sınırı ya da ulusal bayram ve genel tatil ücreti gibi İş Kanunu kuralları bu işte doğrudan geçerli değildir; Borçlar Kanunu’nun düzenlemediği konuları sözleşme belirler.
Asgari ücret ve ödeme
Asgari ücret, İş Kanunu kapsamında olsun ya da olmasın her işçi için belirlenir (İş Kanunu md. 39); yatılı yardımcının ücreti de bunun altında olamaz. Ücret, aksine âdet yoksa her ayın sonunda ödenir; sözleşmeyle daha kısa bir ödeme aralığı da kararlaştırılabilir. Zorunlu bir ihtiyaç doğduğunda işveren, durumu elveriyorsa hizmetle orantılı avans verir (TBK md. 406). Ödemeleri banka havalesiyle yapmak iki taraf için de kayıt oluşturur. Ayrılıkta imzalanan bir ibranamenin geçerli olması için, başka koşulların yanında, ödemenin banka aracılığıyla yapılması ve sözleşmenin bitiminden en az bir ay geçmiş olması şarttır (TBK md. 420).
Yıllık izin
Haftalık tatilin yanında (TBK md. 421), en az bir yıl çalışmış yardımcıya yılda en az iki hafta, 18 yaşından küçük ya da 50 yaşından büyük yardımcıya en az üç hafta ücretli yıllık izin verilir (md. 422). İzin kural olarak aralıksız kullanılır, taraflar anlaşırsa ikiye bölünebilir; tarihini işveren, ev düzeniyle bağdaştığı ölçüde yardımcının isteğini gözeterek belirler (md. 424). İzin ücreti izinden önce peşin ödenir. İş ilişkisi sürerken izin parayla değiştirilemez; ayrılıkta kullanılmamış izinlerin ücreti ödenir (md. 425).
Hastalık, kaza ve gebelik
Birlikte yaşanan yardımcı kusuru olmadan hastalanır ya da kaza geçirirse ve sosyal sigorta yardımlarından yararlanamıyorsa, bakımını ve tedavisini işveren sağlar: bir yıla kadar çalışmış yardımcı için iki hafta; sonraki her hizmet yılı için süre iki gün uzar ve en çok dört haftaya çıkar. Aynı yükümlülük gebelik ve doğumda da geçerlidir (TBK md. 418). Uzun süreli bir çalışmada kısa bir hastalık dönemi başka yoldan karşılanmıyorsa, işveren o süre için hakkaniyete uygun bir ücret öder (md. 409). Düzenli SGK bildirimi, tedavi masraflarının sigortadan karşılanmasının yoludur.
Mesai dışı çalışma
Fazla çalışmaya en az yüzde 50 zamlı ücret ödenir ya da yardımcının rızasıyla orantılı serbest zaman verilir (TBK md. 402). Ev işleri için kanunda ayrıca bir normal çalışma süresi tanımlanmadığından, hangi saatlerin mesai dışı sayılacağını baştan yazmak olası bir anlaşmazlıkta iki taraf için de dayanak olur.
Ayrılık: bildirim ve deneme süresi
Belirsiz süreli sözleşmede ayrılık önceden bildirilir: hizmeti bir yıla kadar sürmüş yardımcı için iki hafta, bir yıldan beş yıla kadar dört hafta, beş yıldan fazlası için altı hafta (TBK md. 432). Süreler iki taraf için aynıdır; sözleşmeyle uzatılabilir, kısaltılamaz. İşveren bu sürenin ücretini peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen de sona erdirebilir. Bildirim süresinde yardımcıya, ücretinden kesilmeden günde iki saat iş arama izni verilir (md. 421); yatılı çalışan için bu süre aynı zamanda yeni bir kalacak yer bulma süresidir.
Sözleşmeye en çok iki aylık deneme süresi konabilir; bu sürede taraflar bildirim beklemeden ayrılabilir, çalışılan günlerin ücreti ödenir (TBK md. 433). Haklı sebeple derhâl fesihte sebep yazılı bildirilir (md. 435). Sözleşmeye yalnızca yardımcı aleyhine konan ceza şartı geçersizdir (md. 420).
SGK: ay boyunca çalışan yardımcı tam sigortalıdır
Ev hizmetlerinde çalıştığı kişinin yanında ay içinde 10 gün ve daha fazla çalışan, tam sigortalı (4/a) çalışanlarla aynı kurallara tabidir; gün sayısı ay içindeki çalışma saatinden hesaplanır (5510 sayılı Kanun ek madde 9). Ayı tam çalışan yatılı yardımcı bu gruptadır. İşveren sıfatıyla aile, yardımcıyı en geç çalışmanın geçtiği ayın sonuna kadar SGK’ya bildirir; süresinde yapılmayan bildirimde her sigortalı için asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.
Bildirim ve ödeme adımları
- İlk kez ev hizmetlerinde sigortalı çalıştıracak aile, e-Devlet üzerinden işyeri tescilini yapar ve tescil sırasında SGK’nın kolay işverenlik uygulamasını seçebilir; sonraki adımlar bu uygulamaya göredir.
- Yardımcının çalışma gün sayısı ve prime esas kazancı beyan edilir.
- SGK primleri beyana göre hesaplar; aile primleri ilgili ayı izleyen ayın sonuna kadar öder.
- Ücret değişikliği, eksik gün ya da işten ayrılış bildirildiğinde tahakkuk o aydan itibaren güncellenir.
Bakıcınız bu adımlarda aileyi yönlendirir; bildirimi işveren olarak aile yapar.
Prim hangi ücret üzerinden hesaplanır?
Prime esas kazanç, yardımcının hak ettiği ücretin brüt tutarıdır (5510 sayılı Kanun md. 80) ve asgari ücretin altında olamaz; daha düşük bildirilen kazanç alt sınırdan hesaplanır, aradaki farkın primini işveren öder (md. 82). Evde verilen yemek ve oda gibi ayni olanaklar bu tutara eklenmez. Gerçekte ödenenden düşük bir ücret bildirmek, yardımcının ileride alacağı emeklilik aylığını ve hastalık ödeneklerini de düşük hesaplatır.
Haftada birkaç gün gelen yardımcıda durum farklıdır
Ay içinde 10 günden az çalışan ev yardımcısı için aile yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı primi öder: prime esas günlük kazanç alt sınırının %2’si, 2026’da çalışılan gün başına 22,02 TL. Bu kişiyi çalıştıran, kanun uygulamasında işveren sayılmaz; yardımcı dilerse emeklilik ve genel sağlık sigortası primini (%33,5) kendisi ödeyebilir.
Sözleşmeye yazılması gereken sekiz madde
- Görev tanımı ve sınırlarıTemizlik, çamaşır, ütü, yemek; varsa çocuk ya da yaşlı desteği
- Günlük saatler ve dinlenmeBaşlangıç, bitiş, öğle arası; gece uykusunun kesintisiz olması
- Hafta tatili ve bayramlarİzin günü, çıkış ve dönüş saati; bayramda çalışma düzeni
- Yıllık izinEn az 2 hafta; 18 yaş altı ve 50 yaş üstünde en az 3 hafta
- Ücret, ödeme günü ve fazla çalışmaNet mi brüt mü; ödeme günü, havale; en az %50 zam ya da izin
- Oda, yemek ve ev kurallarıOda ve banyo, öğünler, misafir, telefon ve kamera kuralları
- SGK bildirimiBildirim tarihi ve gerçek brüt ücret üzerinden beyan
- Ayrılık koşullarıBildirim ve deneme süreleri; tek taraflı ceza şartı yok
Bakıcınız ile yatılı yardımcı seçimi
- 1Ev ve görev tarifiÜcretsiz ön görüşmede ev düzeninizi, odayı ve izin gününü konuşuruz.
- 2Aday belirlemeBelgeleri kontrol edilmiş, referans görüşmesi yapılmış adayları sunarız.
- 3TanışmaAdaylarla evinizde ya da ofisimizde tanışırsınız.
- 4Sözleşme ve SGKYazılı sözleşme yapılır; e-Devlet’teki SGK bildiriminde yönlendiririz.
- 53 ay güvenceAday ayrılır ya da çıkarılırsa 3 ay içinde ücretsiz yeni aday sunarız.
Ailelerin yatılı yardımcıyla ilgili soruları
İzin gününü evde geçiren yardımcıdan iş istenebilir mi?
Hayır. Hafta tatili, yardımcının evden çıkıp çıkmamasından bağımsız olarak onun serbest günüdür (TBK md. 421). Evde kalan yardımcı o gün çalışmaz; ev düzeni içinde yaşadığı sürece yemeğini sağlama yükümlülüğü ise sürer (md. 418). Evde geçirilen izin günlerinde öğünlerin nasıl düzenleneceğini baştan konuşmak yeterlidir.
Yalnızca ev işleri için yabancı uyruklu yatılı yardımcı çalıştırılabilir mi?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının çalışma izni değerlendirme kriterleri, ev hizmetlerinde yabancıların çocuk, engelli ya da yaşlı bakımı ile hasta refakati işlerinde çalıştırılmasını esas alır. Başvuruyu bakılacak kişi ya da yakınları (çocuk bakımında anne ya da baba gibi) yapar ve ücret brüt asgari ücretten az olamaz. Hanede bakım ihtiyacı yoksa, iş yalnızca temizlik ve ev düzeniyse, yabancı uyruklu yardımcıya izin almak bu ilkeyle örtüşmez; bu durumda Türk uyruklu bir yatılı yardımcı daha doğrudan bir yoldur.
Yardımcı işi aniden bırakırsa ne olur?
Haklı bir sebep olmadan işe başlamayan ya da işi aniden bırakan çalışandan işveren, aylık ücretin dörtte biri tutarında tazminat ve varsa ek zararını isteyebilir; bu hak 30 gün içinde dava ya da icra takibiyle kullanılmazsa düşer (TBK md. 439). Ev düzeni açısından asıl mesele yenisinin bulunmasıdır: sözleşmenin ilk 3 ayında yardımcı ayrılırsa Bakıcınız ücretsiz yeni aday sunar.
Ankara ya da İzmir’de de yatılı yardımcı bulunur mu?
Yatılı yardımcı evinizde kaldığı için şehir, gündüzlü çalışmadaki kadar belirleyici değildir. Ailelerimizin çoğu İstanbul’un iki yakasında olsa da Ankara ve İzmir’deki evlere de aday öneriyoruz; başka şehre yerleşecek adayla yol ve ilk hafta düzeni sözleşmeden önce konuşulur.
Yatılı ev yardımcısı olarak iş arıyorum; başvuru ücretli mi?
Hayır. Özel istihdam bürolarının iş arayanlardan doğrudan ya da dolaylı ücret alması yasaktır (4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu md. 19). Yatılı iş arıyorsanız İş ilanları sayfasından başvurabilirsiniz.
