İzinsiz mi, izinli mi? İki yolun farkı
İzinli yol ek maliyet ve bekleme süresi getirir; izinsiz çalıştırmada ise tespit hâlinde aileye her yabancı için 102.503 TL idari para cezası kesilir, bakıcı sınır dışı edilmek üzere bildirilir ve dönüş masrafları aileye kalır.
| Ölçüt | İzinsiz (kayıt dışı) | Çalışma izni ve SGK ile |
|---|---|---|
| Hukuki durum | Kanunen yasak | Yasal; çalışma izni ikamet izni yerine geçer |
| Aileye yaptırım | Her yabancı için 102.503 TL; tekrarında iki katı | Yok |
| Bakıcıya yaptırım | 40.977 TL ceza; sınır dışı için bildirim | Yok |
| Ek masraflar | Konaklama, ülkeye dönüş ve gerekirse sağlık gideri aileye | Bu yükümlülük doğmaz |
| Sigorta | SGK sigortalılığı yok | Ayda 10 gün ve üzeri çalışmada 4/a sigortalı |
| İşe başlama | Hemen, ama her gün yaptırım riskiyle | İzin sonrası; tam dosyada karar 30 gün içinde |
| Ailenin doğrudan maliyeti | Ücret | Ücret, SGK primi, izin harcı ve kart bedeli |
Sınır dışı edilen yabancının Türkiye’ye girişi de yasaklanır; kural olarak en fazla beş yıl süren bu yasak boyunca aynı bakıcıyla yasal yoldan çalışmanın da önü kapanır.
Vize, ikamet izni ve pasaport süresi
Türkiye’ye giriş vizeyle yapılır
Türkmenistan’ın umuma mahsus pasaportunu taşıyan vatandaşlarına tanınan 30 günlük turistik vize muafiyeti 2022’de Cumhurbaşkanı Kararıyla kaldırıldı; bu pasaport hamilleri Dışişleri Bakanlığı’nın vize rejimi listesinde vizeye tabi olarak yer alır. Eski kaynaklarda geçen vizesiz giriş bilgisi bu yüzden geçerli değildir. Turistik vize ve bu vizeyle geçirilen süre de çalışma hakkı doğurmaz.
İkamet izni çalışma izni yerine geçmez
Uluslararası İşgücü Kanunu bu ayrımı açıkça yapar: yabancının herhangi bir nedenle ikamet izni olması, mülteci ve ikincil koruma statüsü dışında ona çalışma hakkı vermez. Tersi ise geçerlidir; geçerli çalışma izni ikamet izni yerine sayılır.
Süresi dolmuş bir ikamet izni yalnızca yurt içinden izin başvurusunu engellemez. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’na göre vize süresini ya da kabul edilebilir bir gerekçe olmadan ikamet izni süresini on günden fazla aşan yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınır. Bu nedenle adayın ikamet izni kartındaki bitiş tarihini tanışmada görün.
Pasaport süresi izin süresini sınırlar
Çalışma izni, pasaportun geçerlilik süresinden 60 gün kısa düzenlenir; pasaport süresinin uzatılmaması da iznin iptal nedenleri arasındadır. Pasaportunun bitmesine bir yıldan az kalmış bir adayla çalışılacaksa izin de o ölçüde kısa olur. Pasaport yenileme Türkmenistan makamlarının işlemi olduğundan takvimini adayla baştan konuşmak gerekir.
Çalışma izni için aranan şartlar
Ev hizmetlerinde beş Türk çalışan ve sermaye şartı aranmaz. Bakanlık; bakılacak kişinin sağlığını ve yaşını, bakıcının tecrübesini ve Türkçesini, ailenin gelirini birlikte değerlendirir.
Bakım ya da refakat işi
İzin çocuk, yaşlı ya da engelli bakımı ve hasta refakati için istenebilir. Bakım içermeyen, yalnızca temizlik odaklı iş tanımı bu kapsama girmez.
Başvuruyu yapabilecek kişi
Yaşlı, engelli ve hasta için kişinin kendisi, 1. ya da 2. derece yakını veya vasisi; çocukta anne ya da baba (boşanmışsa velayeti olan), vasi ya da koruyucu aile.
- Yakınlık NVİ kayıtlarından doğrulanır
En az asgari ücret
Bakıcıya ödenecek ücret asgari ücretin altında olamaz. 2026’da brüt asgari ücret aylık 33.030 TL’dir.
Sürekli ve düzenli gelir
Bakılacak kişinin ya da bakıma destek olacak ikinci dereceye kadar yakınının yeterli, sürekli ve düzenli geliri resmî belgeyle gösterilir.
En az 6 ay süreli ikamet izni
Aday Türkiye’deyse en az altı ay süreli, geçerli bir ikamet izni olmalı; yurt dışındaysa başvuru dış temsilcilik referans numarasıyla yapılır.
e-İzin’de e-imzayla başvuru
Başvuru e-Devlet’ten e-İzin sisteminde yapılır ve e-imzayla tamamlanır. e-İmzası olmayan aile bunu önceden edinmelidir.
- İş sözleşmesi
- Gelir belgesi
- Pasaportun kimlik sayfası
Başvurudan SGK kaydına izin takvimi
Süreler kanundan ve Bakanlığın ev hizmetleri başvuru kılavuzundan gelir; eksik belge ya da geciken ödeme takvimi uzatır, bazen başvuruyu düşürür.
- 1. günBaşvuru e-imzayla gönderilirAile e-Devlet ile e-İzin’e girer, ev hizmetleri işyeri kaydını açar, belgeleri yükleyip e-imzayla başvurur.
- 30 günTam dosyada kararBelgeleri tam başvuru kanunen 30 gün içinde sonuçlanır; istenen eksik belge 30 günde yüklenmezse ret gelir.
- OnayHarç ve kart bedeli ödenirOnaydan sonra 12.574,90 TL harç ve 964 TL kart bedeli 30 gün içinde ödenir; ödenmezse başvuru reddedilir.
- BaşlangıçBakıcı izinle çalışmaya başlarÇalışma, iznin geçerlilik tarihinde başlar; kart PTT Kargo ile işyeri olarak kayıtlı ev adresine gelir.
- Ay sonuSGK’ya işe giriş bildirimiAyda 10 gün ve üzeri çalışan bakıcı, en geç çalışmanın geçtiği ayın sonuna kadar e-Devlet’ten bildirilir.
- 15 günErken ayrılışta Bakanlığa bildirimÇalışma, izin bitmeden sona ererse ya da iznin iptalini gerektiren bir durum olursa aile 15 gün içinde bildirir.
Süresinde yapılmayan SGK bildirimi için aileye asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır; bildirimden önceki iş kazası ve hastalık masrafları da işverene ödettirilir.
Türkmen bakıcı ücreti ve izin masrafları
Türkçe bilen yabancı uyruklu yatılı bakıcıda Bakıcınız’ın İstanbul ortalaması aylık net 1.800-2.000 USD’dir. İzinli çalışmada buna SGK primi eklenir; 2026’da bir yıla kadar çalışma izni için 12.574,90 TL harç ve 964 TL kart bedeli ödenir.
| Kalem | Tutar | Açıklama |
|---|---|---|
| Yatılı yabancı uyruklu bakıcı (Türkçe bilen) | 1.800-2.000 USD / ay | Net ortalama; SGK primi, yol ve yemek hariç |
| Yatılı yaşlı bakıcı (karşılaştırma için) | 50.000-60.000 TL / ay | Bakıcınız genel aralığı; net ortalama |
| Çalışma izni harcı (bir yıla kadar) | 12.574,90 TL | Onaydan sonra 30 gün içinde ödenir |
| Çalışma izni kart bedeli | 964 TL | Değerli kâğıt bedeli; harçtan ayrı ödenir |
| SGK primi | Brüt ücrete göre | Prime esas alt sınır: brüt 33.030 TL |
Ücretler ortalamadır; bakımın ağırlığı, gece uyanma sıklığı, deneyim ve Türkçe düzeyi tutarı değiştirir. Uzatmada harç izin süresine göre artar. Bakıcı ücretleri rehberi
Türkçe iletişim ve dil yakınlığı
Türkmence ile Türkiye Türkçesi akraba dillerdir, ama her adayın Türkçesi farklıdır. Bakanlık da izin değerlendirmesinde Türkçe bilgisine bakar; düzeyi tanışmadaki küçük denemelerle ölçün.
Aynı Oğuz kolundan iki dil
Türkmence; Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi ve Gagavuzca ile aynı Oğuz kolundadır. Ortak kelimeler yardımcı olur, ses ve kelime farkları sürer.
Bir bakım gününü anlattırın
Sabah rutinini Türkçe anlatmasını isteyin, anlamadığında soru sorup sormadığına bakın. Çocuk ya da unutkan bir yaşlı bakılacaksa daha uzun konuşun.
İlaç bilgisini okutun
Bir ilaç kutusundaki doz ve saat bilgisini okumasını isteyin; ilaç düzenini yine de yazılı bırakın.
112 aramasını canlandırın
112’yi aradığını varsayarak ev adresini ve durumu Türkçe nasıl tarif edeceğini dinleyin.
Yatılı çalışmanın yasal çerçevesi
Ev hizmetleri İş Kanunu’nun kapsamı dışındadır; yatılı bakıcıyla çalışma ilişkisini Türk Borçlar Kanunu’nun hizmet sözleşmesi hükümleri düzenler. Bu hükümlerin çizdiği asgari çerçeve şöyledir:
- Haftalık tatil: Her hafta, kural olarak pazar günü ya da koşullar elvermiyorsa başka bir gün, bir tam gün tatil verilir.
- Yıllık izin: En az bir yıl çalışan bakıcıya yılda en az iki hafta, 50 yaşından büyük bakıcıya en az üç hafta ücretli izin verilir. Tarihler ev düzeni ile bakıcının isteği birlikte gözetilerek belirlenir; izin hakkı çalışma sürerken paraya çevrilemez.
- Barınma ve beslenme: Bakıcı işverenle aynı evde yaşıyorsa yeterli gıda ve uygun bir barınak sağlamak işverenin yükümlülüğüdür.
- Kişilik hakları: İşveren, çalışanın kişiliğini korumak ve psikolojik ya da cinsel tacize karşı önlem almakla yükümlüdür.
- Fesih bildirimi: Belirsiz süreli sözleşmede bildirim süresi bir yıla kadar çalışmada iki, beş yıla kadar dört, daha uzun çalışmada altı haftadır.
Sözleşmeye yazılması yararlı başlıklar
İzin başvurusunda iş sözleşmesi de yüklendiği için günlük düzeni baştan yazıya dökmek hem başvuruyu hem çalışma ilişkisini kolaylaştırır:
- Çalışma ve dinlenme saatleri, gece kaç kez kalkılmasının beklendiği
- Haftalık izin günü ve o gün bakımı kimin üstleneceği; hafta sonu bakıcısı seçeneklerden biridir
- Net ücret, para birimi ve ödeme günü; bunun başvuruda beyan edilen ücretle tutarlı olması
- Oda, telefon ve internet kullanımı
- Yıllık iznin dönemi ve bakıcının ülkesine gidiş planı
Forum yorumları yerine adayda bakılacaklar
- Pasaport ve ikamet bitiş tarihleriİzin, pasaport süresinden 60 gün kısa olur; tarihleri görün.
- Türkiye’deki önceki işverenlerÇalışma süresini, bakılan kişiyi ve ayrılma nedenini konuşun.
- Bakım türünde somut deneyimPozisyon verme, uyku düzeni, ilaç saati: örnekle anlatsın.
- Bakılacak kişiyle yüz yüze tanışmaTanışma evde ya da ofiste, bakılacak kişiyle birlikte olsun.
- Yatılı düzen beklentisiİzin günü, oda, telefon ve dinlenme saatleri baştan konuşulsun.
- Belgeler ve aşı kartı bilgileriPasaport ve oturma izni kopyası ile aşı kartı bilgisi verilir.
- İlk haftalarda birlikte başlangıçİlk günlerde bir aile üyesi evde olsun, rutin birlikte kurulsun.
Türkmen bakıcı kimin ihtiyacına uyar?
Karar yalnızca uyruğa değil; bakımın süresine, evdeki düzene ve izin sürecini üstlenip üstlenemeyeceğinize bağlıdır.
Uygun olduğu durumlar
- Bakılacak kişiyle aynı evde kalacak, yatılı bir bakıcı arıyorsanız
- İş tanımı çocuk, yaşlı ya da engelli bakımı veya hasta refakatiyse
- Bakıcıya ayrı bir oda ve haftada bir tam gün izin verebiliyorsanız
- Çalışma izni ve SGK işlemlerini işveren olarak üstlenmeye hazırsanız
Başka seçenek daha uygun olabilir
- Bakıcı birkaç gün içinde başlamalıysa: izin süreci haftalar alabilir Acil bakıcı
- Yalnızca temizlik ve ev işi için: izin bakım ve refakat işine verilir Ev yardımcısı
- Haftada birkaç gün ya da günde birkaç saatlik destek yetiyorsa Part-time bakıcı
- Bakıcıyla İngilizce konuşmanız gerekiyorsa İngilizce bilen bakıcı
Ailelerin sık sorduğu diğer sorular
Çalışma izni başvurusunu kim yapar?
Başvuru işveren sıfatıyla aile adına yapılır: aile e-Devlet üzerinden e-İzin sisteminde başvurabilir, kanun Bakanlıkça yetkilendirilmiş aracı kurumların da başvuru yapmasına izin verir. Bakıcınız ücretsiz ön görüşmeden sonra uygun ve referanslı adayları genellikle birkaç iş günü içinde sunar ve SGK girişinde yol gösterir. Sözleşme 3 ay geçerlidir; bu sürede aday ayrılır ya da çıkarılırsa sınırsız ve ücretsiz yeni aday desteği verilir. İzin her yabancı için ayrı verildiğinden, bakıcı değişirse yeni aday için yeni başvuru ve harç gerekir.
Bakıcı başka bir ailenin yanına geçmek isterse izin ne olur?
Çalışma izni belirli bir işveren yanında belirli bir işte çalışmak için verilir. Başka bir ailenin yanında çalışabilmesi için yeni işverenin başvurması gerekir ve bu başvuru ilk başvuru gibi değerlendirilir. Yurt dışından yapılan başvuruyla izin alan bakıcı için ise yeni işverenin, iznin başlangıcından itibaren ilk altı ay içinde yaptığı başvuru mücbir sebepler dışında olumsuz değerlendirilir.
Çalışma izni kaç yıllık verilir, nasıl uzatılır?
İlk başvuruda izin en çok bir yıl için verilir. Aynı işveren yanında ilk uzatmada en çok iki, sonraki uzatmalarda en çok üç yıllık izin alınabilir. Uzatma başvurusu, iznin bitmesine 60 gün kaldığı andan itibaren ve her durumda süre dolmadan yapılır; süre dolduktan sonra yapılan uzatma başvurusu reddedilir. Harç süreye göre artar: 2026’da bir yıldan uzun, iki yıla kadar izin için 25.149,80 TL’dir.
Bakıcı yıllık izninde Türkmenistan’a gidip dönebilir mi?
Evet. Türkiye’ye giriş tarihinde geçerli çalışma izni olan yabancıdan vize aranmaz. Ancak süreli çalışma izninde, sağlık gibi zorunlu nedenler dışında aralıksız altı aydan uzun yurt dışında kalmak iznin iptal nedenidir. Yolculuktan önce pasaportun ve izin kartının süresini kontrol edin.
Birkaç günlük deneme için izinsiz çalıştırmak sorun olur mu?
Olur. Kanun, çalışma izni olmayan yabancının çalışmasını ve çalıştırılmasını süre ayırmadan yasaklar; ceza, çalışılan gün sayısına göre değil çalıştırılan her yabancı için uygulanır. Tanışma ve karşılıklı görüşme izin çıkmadan yapılabilir; bakım işinin kendisi izin başladıktan sonra başlamalıdır.
Türkmenistan’da yaşayan bir adayla çalışmak mümkün mü?
Mümkün; başvuru bu durumda yurt dışından yapılır. Aday, yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türkiye dış temsilciliğine başvurup 16 haneli bir referans numarası alır; aile bu numarayla, numaranın geçerli olduğu 30 gün içinde e-İzin başvurusunu yapar. İzin verilirse bakıcı, iznin başladığı tarihten itibaren altı ay içinde Türkiye’ye gelmek ve girişten sonraki 20 iş günü içinde adres kayıt sistemine kaydolmak zorundadır.
Bakıcı hastalanırsa tedavi masrafını kim karşılar?
SGK’ya bildirilen bakıcı genel sağlık sigortalısı olur; acil durum ve iş kazası gibi istisnalar dışında sağlık hizmetinden yararlanmak için başvurudan önceki bir yıl içinde 30 gün prim ödenmiş olması aranır. Sosyal sigorta yardımlarından yararlanamayan ve işverenle aynı evde yaşayan çalışanda ise Borçlar Kanunu işverene, kusuru olmadan hastalanan ya da kaza geçiren çalışanın bakım ve tedavisini sağlama yükümlülüğü getirir: bir yıla kadar çalışmışsa iki hafta, sonraki her hizmet yılı için ikişer gün artarak en çok dört hafta.
