Hafta Sonu Bakıcısı: Cumartesi-Pazar ve İzin Günü

Evde çalışan bakıcının sigortası, 5510 sayılı Kanun’un ek 9. maddesine göre bakıcının sizin yanınızda bir ayda kaç gün çalıştığına bağlıdır. Sayım her aile için ayrı yapılır: bakıcının hafta içinde başka bir evde çalışması sizin hesabınızı değiştirmez.

• Ayda 10 günden az: Aile, kanun uygulamasında işveren sayılmaz; işyeri bildirgesi, işe giriş ve işten ayrılış bildirgesi ya da aylık prim belgesi istenmez. Aile, çalışılan her gün için prime esas günlük kazanç alt sınırının %2’si kadar iş kazası ve meslek hastalığı primi öder. SGK’nın 2026 tutarlarına göre bu, gün başına 22,02 TL’dir: 8 günlük ayda 176,16 TL, 9 günlük ayda 198,18 TL.
• Ayda 10 gün ve üzeri: Bakıcı tam sigortalı (4/a) olur, aile işveren sayılır. Bildirim en geç çalışmanın geçtiği ayın sonuna kadar yapılır; süresinde yapılmazsa asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır. Prim, bakıcıya ödenen brüt ücret üzerinden hesaplanır; SGK’nın aynı sayfasındaki örnekte alt sınırdan bildirilen 10 günün primi, işsizlik sigortası dahil 4.266,38 TL’dir.

Bu örnekte dokuzuncu günden onuncu güne geçiş, aylık prim yükünü 198,18 TL’den 4.266,38 TL’ye, yani yirmi katın üzerine çıkarır. Cumartesi-pazar düzeninde bu eşik, bakıcının işi hiç değişmeden, yalnızca takvim yüzünden aşılabilir.

Beş hafta sonlu aylar

Her cumartesi ve pazar gelen bir bakıcı çoğu ay 8 ya da 9 gün çalışır. Bir ayda beş cumartesi ve beş pazar varsa bu sayı 10 olur. Bu, 31 günlük bir ay cuma ya da cumartesi günü, 30 günlük bir ay cumartesi günü başladığında gerçekleşir; 2027’de ocak, mayıs ve ekim ayları böyledir. SGK’nın ev hizmetleri tebliği, aynı kişinin ay içinde 9 günden fazla çalıştırılması hâlinde 10 gün ve üzeri işlemlerinin başlatılacağını açıkça yazar.

Bu aylar için iki yol var: o ayın çalışma planını baştan 9 güne göre kurmak (örneğin bir günü aileden birinin üstlenmesi) ya da o ay için 10 gün ve üzeri bildirimini süresinde yapmak. İkinci yolu seçecekseniz, sonraki ay yeniden 10 günün altına dönüldüğünde kaydın nasıl güncelleneceğini önceden SGK’ya (Alo 170) sorun.

Kısa vardiya, uzun vardiya

Tebliğe göre 10 gün hesabında günde 7,5 saatten kısa çalışmalar da 1 gün sayılır ve çalışılan günlerin art arda olması gerekmez. Cumartesi yalnızca öğleden sonra gelen bakıcı için o cumartesi tam bir gündür. Aynı kural, cuma akşamı gelip pazartesi sabahı ayrılan bakıcıyı her hafta sonu dört güne taşır.

Kanun gün sayısını çalışma saatine göre hesaplatır, ancak tebliğ yalnızca kısa günler için kural koyar; 7,5 saati belirgin biçimde aşan vardiyaların ya da gece kalınan hafta sonlarının kaç gün sayılacağını ayrıca düzenlemez. Bakıcı gece de kalacaksa ya da hafta sonu günleri çok uzunsa, bildirimi yapmadan önce gün sayısını SGK’ya teyit ettirin.

Bildirim ve kaza güvencesi

10 günden az çalışmayı aile, e-Devlet’teki 4A On Günden Az Süreli Ev Hizmetleri İşveren Başvuru ve Sorgulama hizmetinden bildirir; son gün, çalışmanın geçtiği ayın sonudur. Çalışmanın sonraki aylarda da süreceği başvuruda belirtilirse her ay yeniden bildirim gerekmez. Bildirimi ay sonuna bırakmamanın nedeni kaza güvencesidir: kanuna göre bakıcının iş kazası sigortasından yararlanabilmesi için kazadan en az on gün önce tescil edilmiş olması gerekir.

Bu düzende hastalık sigortası işlemez. Bakıcı isterse emeklilik ve genel sağlık sigortası primini izleyen ayın sonuna kadar kendisi öder; 2026’da bu tutar aylık 11.065,05 TL’dir. Bakıcı aynı ay başka bir işveren yanında 30 gün sigortalıysa bu isteğe bağlı kayıt hiç açılmaz. Ayda 10 gün ve üzeri düzende işyeri tescili ve aylık beyan adımları SGK’nın ev hizmetlerinde kolay işverenlik broşüründe anlatılır. Bildirimi işveren olarak aile yapar; Bakıcınız bu adımlarda yol gösterir.

Ev hizmetleri İş Kanunu’nun kapsamı dışında kalır (md. 4). Aile ile hafta sonu bakıcısı arasındaki ilişkiyi Türk Borçlar Kanunu (TBK) düzenler ve kanun, bir işi kısmi süreli olarak düzenli biçimde görmeyi üstlenen kişiyle kurulan sözleşmeyi de hizmet sözleşmesi sayar (TBK md. 393). Her hafta sonu gelen bakıcı bu yüzden ara sıra yardıma gelen biri değil, kanundan doğan hakları olan bir çalışandır. Sözleşme için özel bir şekil şartı yoktur (md. 394); aşağıdaki konuları yine de yazıya geçirmek anlaşmazlığı önler.

• İptal edilen hafta sonu: Aile, örneğin tatile gittiği için bir hafta sonu bakıcının gelmemesini isterse bakıcı o günlerin ücretini kural olarak yine hak eder ve aile bu günleri sonradan çalıştırarak telafi ettiremez. Bakıcının gelmediği için yapmadığı masraflar ile o günlerde başka bir işten kazandığı ya da bilerek kazanmaktan kaçındığı tutar ücretten düşülür (md. 408).
• Ödeme günü: Aksine âdet yoksa ücret her ayın sonunda ödenir; sözleşmeyle haftalık gibi daha kısa bir ödeme süresi kararlaştırılabilir (md. 406).
• Yıllık izin: En az bir yıl çalışmış bakıcıya yılda en az iki hafta, 18 yaşından küçük ya da 50 yaşından büyük bakıcıya en az üç hafta ücretli izin verilir (md. 422). Hafta sonu düzeninde bu, ücreti ödenen iki ya da üç hafta sonu izne karşılık gelir. İzin kural olarak aralıksız kullanılır, taraflar anlaşırsa ikiye bölünebilir (md. 424).
• Ayrılık: Belirsiz süreli sözleşmede ayrılık önceden bildirilir: bir yıla kadar çalışmada iki hafta, bir ila beş yıl arasında dört hafta, beş yıldan fazlasında altı hafta. Bu süreler kısaltılamaz ve iki taraf için aynıdır (md. 432).