Azerbaycan Türkçesi ile günlük iletişim
Azerbaycan Türkçesi ile Türkiye Türkçesi, Türk dillerinin Oğuz kolundandır; ek yapısı ve temel söz varlığı büyük ölçüde ortaktır. Bu yakınlık günlük konuşmanın çoğunu kolaylaştırır, ama iki dil aynı değildir. Bakımda sık geçen kelimelerin bir kısmı farklıdır: Azerbaycan Türkçesinde ilaca “dərman”, doktora “həkim”, hastaya “xəstə”, çocuğa “uşaq” denir. Aynı biçimde yazılıp iki dilde farklı anlam taşıyan kelimeler de vardır; dilbilimde bunlara yalancı eş değer denir.
Sınırlı sayıdaki araştırma, bu yakınlığın kendiliğinden tam bir anlaşma sağlamadığına işaret ediyor. Yazılı ve sözlü Azerbaycan Türkçesini ne ölçüde anladıkları 30 Türk katılımcıyla sınanan bir çalışmada, Türkiye Türkçesi konuşanların anlama düzeyinin sanıldığı kadar yüksek olmadığı görüldü (Sağın-Şimşek ve König, International Journal of Bilingualism). Bir Türk ile bir Azerbaycanlının gerçek bir konuşmasını ayrıntılı inceleyen başka bir vaka çalışmasında ise iki tarafın büyük güçlük çekmeden anlaştığı; anlaşmanın aksadığı az sayıdaki yerde soru sorduğu, tekrar ettiği, başka sözlerle anlattığı, bazen de üzerinde durmadan geçtiği görüldü (Sağın-Şimşek ve Antonova-Ünlü, International Journal of Bilingualism).
Evde bakımda asıl risk bu son davranıştır. Sohbette geçiştirilen bir kelime sorun yaratmaz; geçiştirilen bir ilaç saati ya da doz yaratabilir. Bu çalışmalar iki tarafın da kendi dilini konuştuğu durumu ölçer; Türkiye’de uzun süre yaşamış bir adayın konuşması bundan farklı olabilir. En güvenilir ölçü, adayla evinizdeki gerçek durumlara benzeyen bir görüşme yapmaktır. Dil düzeyi izin başvurusunda da önemlidir: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ev hizmetleri başvurularında bakıcının eğitimi, deneyimi ve Türkiye’deki geçmişiyle birlikte Türkçe dil bilgisi düzeyini de değerlendirir.
Yazı ve okuma
Azerbaycan Türkçesi bugün Latin alfabesiyle yazılır. Türk alfabesindeki 29 harfin tamamı Azerbaycan alfabesinde de bulunur; bunlara ek olarak ə, q ve x harfleri kullanılır. İlaç kutusu, reçete ya da aile notlarını okumak bu nedenle harf düzeyinde engel oluşturmaz; tıbbi terimlerin ve kısaltmaların anlamı ise ayrıca konuşulmalıdır.
Evde anlaşmayı sağlama almak
- İlaç listesini adı, dozu ve saatiyle yazılı verin; talimatı bakıcıya kendi cümleleriyle geri anlattırın.
- Doktor ya da hemşire kontrolünden sonra söylenenleri bakıcıyla aynı gün birlikte gözden geçirin.
- Acil durumda aranacak kişileri ve 112’yi görünür bir yere yazın.
- İlk haftalarda anlaşılmayan kelimeleri not ettirip gün sonunda birlikte konuşun.
“Azeri” kelimesi ve uyruk
Azerbaycan Türkçesi, Azerbaycan’ın resmî dilidir ve İran’ın kuzeybatısında da geniş bir nüfusun ana dilidir. Bu yüzden “Azeri bakıcı” her zaman Azerbaycan vatandaşı anlamına gelmez. Giriş ve çalışma kuralları etnik kökene değil uyruğa göre işler: bu sayfadaki bilgiler Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşları içindir. Türk vatandaşı bir aday için çalışma izni gerekmez; başka bir ülkenin vatandaşı olan adayda ise o ülkenin vatandaşlarına uygulanan kurallar ayrıca kontrol edilmelidir.
Azerbaycanlı bakıcı ücreti ve 2026 masrafları
İstanbul’da yatılı çalışan, Türkçe ya da İngilizce bilen yabancı uyruklu bakıcılar için sitemizde yayımlanan ortalama aylık net ücret 1.800-2.000 USD’dir. Aile buna ek olarak her ay SGK primini öder; ilk izinde 12.574,90 TL çalışma izni harcı ve 964 TL kart bedeli yatırılır. Yatılı çalışmada yeterli yemek ve uygun bir oda sağlamak da Türk Borçlar Kanunu’na göre işverenin yükümlülüğüdür.
| Kalem | Ne zaman | Tutar |
|---|---|---|
| Aylık net ücret | Her ay; yatılı, İstanbul ortalaması | 1.800-2.000 USD |
| SGK prim tabanı | Her ay; beyan edilen ücretten düşük olamaz | En az 33.030 TL brüt |
| Çalışma izni harcı | İlk izinde (en çok 1 yıl) | 12.574,90 TL |
| Kart (değerli kâğıt) bedeli | İzin onaylandığında | 964 TL |
| Uzatma harcı | Uzatmada 2 yıl verilirse | 25.149,80 TL |
Ücret İstanbul 2026 ortalamasıdır; SGK primi, yol ve yemek giderleri dahil değildir. Harç ve kart bedeli 2026 tarifesidir; yurt dışından gelen adayda temsilciliğin vize harcı ayrıca ödenir. Bakıcı ücretleri rehberi
Çalışma izni verilen dört bakım işi
Ev hizmetlerinde yabancıya çalışma izni yalnızca bakım işleri için verilir; temizlik ya da yemek gibi ev işleri tek başına gerekçe olmaz. Başvuruyu işveren olarak aile yapar.
Çocuk bakımı
Başvuruyu anne ya da baba, boşanmışsa velayeti olan ebeveyn, çocuğu evlat edinen kişi, vasi ya da koruyucu aile yapabilir.
Yaşlı bakımı
Başvuruyu yaşlının kendisi ya da birinci veya ikinci derece yakını yapar; vesayet altındaysa vasisi ya da onayıyla yakını.
Engelli bakımı
Engelli bireyin kendisi, birinci veya ikinci derece yakını ya da vasisi başvurabilir; sağlık durumu ve yaş değerlendirilir.
Hasta refakati
Evdeki hastaya refakat için verilir; hastabakıcılık ise Türk vatandaşlarına ayrılmış meslektir. Başvuruyu hasta ya da 1. veya 2. derece yakını yapar.
Adayın bulunduğu yere göre izin yolu
Yol, adayın Türkiye’deki durumuna göre değişir. Vizesiz kalış çalışma hakkı vermez. En az 6 ay süreli geçerli ikamet izni olan aday için aile başvuruyu yurt içinden yapar; ikamet izni olmayan aday kural olarak vatandaşı olduğu ya da yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türkiye temsilciliğinden başvurur. Yeni tip kimlik kartıyla doğrudan seyahat mümkündür, ama izin başvurusu pasaport ister.
| Durum | Vizesiz kalışta | Türkiye’de ikamet izni var | Azerbaycan’dan gelecek |
|---|---|---|---|
| Çalışabilir mi? | Hayır, çalışma hakkı vermez | İzin çıkınca, yalnız o ailede | İzin ve çalışma vizesiyle |
| Kalış dayanağı | 180 gün içinde 90 güne kadar | En az 6 ay süreli ikamet izni | Çalışma vizesi, ardından izin kartı |
| Başvuru nereden? | Kural olarak Türkiye’den yapılamaz | Aile, e-İzin’den yurt içi başvuru | Aday temsilciliğe, aile e-İzin’e |
| İşe başlama | Başlanamaz | İzin başlangıcından sonra 1 ay içinde | Girişten 1 ay içinde (izin başlangıcından en geç 6 ay) |
| Giriş ve kalış belgesi | Pasaport ya da yeni tip kimlik kartı | Pasaport ve ikamet izni | Pasaport ve çalışma vizesi |
| Başka aileye geçiş | Söz konusu değil | Yeni işveren için yeni başvuru | İlk 6 ayda kural olarak olumsuz |
İzin, pasaport bitişinden 60 gün önce sona erecek şekilde verilir; ilk başvuruda en çok 1 yıl, aynı aileyle uzatmada önce 2, sonra 3 yıla kadar.
Azerbaycan’dan gelecek adayın izin takvimi
Aday Azerbaycan’daysa izin, iki ülkede yürüyen adımlarla ilerler. Süreler Bakanlığın yurt dışı başvuru kurallarındandır; toplam süre belgelerin eksiksiz olmasına bağlıdır.
- HazırlıkSözleşme, e-imza ve işveren kaydıAile ile aday iş sözleşmesi imzalar; aile e-İzin’de “Ev Hizmetleri” işveren kaydını kendi adına e-imzayla açar.
- 30 günTemsilcilik başvurusu ve referans numarasıAday temsilciliğe şahsen başvurur, 16 haneli referans numarasını aileye iletir; numara 30 gün geçerlidir.
- BaşvuruAile e-İzin’de yurt dışı başvurusu yaparReferans numarasıyla calismaizni.gov.tr’de belgeler yüklenir, başvuru e-imzayla tamamlanır.
- 30 günBakanlık değerlendirmesiEksiksiz başvuru 30 gün içinde sonuçlanır; ek belge istenirse süre, belgenin yüklendiği tarihten başlar.
- OnayHarç, kart bedeli ve çalışma vizesiTutarlar bildirimden sonra 30 gün içinde yatırılmazsa başvuru reddedilir; ardından aday vizesini alır.
- 6 ayTürkiye’ye girişAday iznin başlangıç tarihinden itibaren 6 ay içinde gelmezse izin iptal edilir.
- 1 aySGK girişi ve işe başlamaGirişten itibaren 1 ay içinde SGK kaydı yapılarak işe başlanır; prim tabanı beyan edilen ücretten düşük olamaz.
- 20 günAdres kaydı ve izin kartıGirişten sonra 20 gün içinde İl Göç İdaresi’nde adres kaydı yapılır; izin kartı PTT ile işveren adresine gelir.
Aday Türkiye’de en az 6 ay süreli ikamet izniyle bulunuyorsa temsilcilik ve vize adımları olmadan yurt içi başvuru yapılır; işe başlama süresi iznin başlangıcından itibaren 1 aydır. Başlama ve ayrılma 15 gün içinde Bakanlığa bildirilir.
Doğru seçim olduğu ve olmadığı durumlar
Karar çoğu zaman üç soruya dayanır: bakım tam zamanlı mı, iş gerçekten bakım mı ve izin süreci için zamanınız var mı?
Uygun olduğu durumlar
- Yaşlı, engelli, hasta ya da çocuk bakımı için tam zamanlı destek arıyorsanız
- Yabancı uyruklu bakıcı düşünüyor, ama iletişimi Türkçe sürdürmek istiyorsanız
- Yatılı ya da tam gün gündüzlü bir düzen kurabiliyorsanız
- İşveren olarak SGK kaydını, e-imzayı ve izin başvurusunu üstlenebiliyorsanız
Başka seçenek daha uygun olabilir
- Yarım gün ya da haftada birkaç gün yetiyorsa; yabancıda SGK tam zamanlıdır: Part-time bakıcı
- Yalnızca temizlik ve ev işi için; bu işte yabancıya izin verilmez: Ev yardımcısı
- Bakıcının hemen başlaması gerekiyorsa; izin çıkmadan çalışamaz: Acil bakıcı
- Bakıcıyla İngilizce konuşmak istiyorsanız: İngilizce bilen bakıcı
Görüşmede ve başvuruda bakılacaklar
- Pasaportun geçerlilik süresiİzin, pasaport bitişinden 60 gün önce sona erecek kadar verilir.
- İkamet izninin türü ve süresiEn az 6 ay geçerli ikamet gerekir; öğrenci adayda ret beklenir.
- Yurt dışı izniyle mi geldi?İlk 6 ayda başka aileye geçiş kural olarak olumsuz sonuçlanır.
- Aynı tür bakım deneyimiDemans, yatalak ya da bebek deneyimini referansla doğrulayın.
- İlaç talimatını geri anlatmaTalimatı okuyun, adaydan kendi sözleriyle anlatmasını isteyin.
- Kısa bir telefon görüşmesiAcil durum telefonla yürür; yüz yüze olmadan anlaşmayı deneyin.
- Gelir belgesiBakım alanın ya da destek olacak yakının geliri belgelenmeli.
- Yatılı düzenin kurallarıHaftada bir tam gün tatil zorunlu; günü ve izni baştan konuşun.
Bakıcınız ile tanışmadan sözleşmeye
- 1Ücretsiz ön görüşmeBakım ihtiyacını, ev düzenini ve çalışma şeklini birlikte netleştiririz.
- 2Kontrollü adaylarPasaport, oturma izni, referans kontrolü; sunum genellikle birkaç iş günü.
- 3Yüz yüze tanışmaAdaylarla evinizde ya da Mecidiyeköy’deki ofisimizde görüşürsünüz.
- 4Sözleşme ve 3 ayYazılı sözleşme; 3 ay içinde ayrılık olursa sınırsız, ücretsiz yeni aday.
- 5SGK yönlendirmesiİzin çıkınca bakıcının SGK girişini e-Devlet’te yaparken yönlendiririz.
Karar vermeden önce sorulanlar
Azerbaycanlı bakıcı, Türk vatandaşı bakıcıdan daha mı pahalı?
Doğrudan kıyas kura bağlıdır. İstanbul’da yatılı yaşlı bakıcılar için sitemizde yayımlanan ortalama ücret 50.000-60.000 TL, yatılı yabancı uyruklu bakıcılar için 1.800-2.000 USD’dir (aylık net). Dolar bazlı ücretin TL karşılığı kurla değişir. Yabancı bakıcıda ayrıca Türk vatandaşı bakıcıda olmayan çalışma izni harcı ve kart bedeli vardır; 2026’da ilk yıl için toplam 13.538,90 TL.
Bakıcı ayrılırsa ya da başka bir aileye geçmek isterse izin ne olur?
Çalışma izni belirli bir işverene ve işe bağlıdır; çalışma herhangi bir nedenle sona erdiğinde izin iptal edilir. Bakıcı başka bir ailenin yanında çalışacaksa yeni aile, ilk başvuru kurallarıyla yeniden izin alır. İşveren olarak çalışmanın sona erdiğini 15 gün içinde Bakanlığa bildirmeniz gerekir; bildirim yapılmazsa 2026’da yabancı başına 6.805 TL idari para cezası uygulanır. Sözleşmenin ilk 3 ayında bakıcı ayrılırsa Bakıcınız ücretsiz yeni aday sunar.
Çalışma izni başvurusu reddedilirse ne yapılır?
Ret kararına, tebliğden itibaren 30 gün içinde e-İzin sistemi üzerinden açıklamalı dilekçe ve belgelerle itiraz edilebilir; itiraz da reddedilirse idari yargı yolu açıktır. Reddin nedeni olan eksiklik giderildiğinde yeni başvuru yapmak da mümkündür.
Azerbaycanlı bakıcı yıllık izinde ülkesine gidebilir mi?
Evet. Çalışma izni ikamet izni yerine geçtiği için izin geçerli olduğu sürece çıkış yapıp dönebilir; ancak süreli çalışma izni olan yabancının sağlık gibi zorunlu nedenler dışında aralıksız 6 aydan uzun süre Türkiye dışında kalması izni iptal ettirir. Ev hizmetleri İş Kanunu kapsamında değildir; Türk Borçlar Kanunu’na göre en az bir yıl çalışmış bakıcıya yılda en az iki hafta, 50 yaşından büyükse en az üç hafta ücretli izin verilir. İzin ücreti izin başlamadan peşin ödenir ya da avans olarak verilir; tarihler ev düzeni ve bakıcının isteği birlikte gözetilerek belirlenir.
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki anlaşmalar izin ya da SGK zorunluluğunu kaldırır mı?
Hayır. İki ülke arasındaki işgücü anlaşması, vatandaşların giriş, ikamet ve çalışmasının her ülkenin kendi mevzuatına göre yürüyeceğini ve anlaşmanın kimseyi yasalara uyma sorumluluğundan muaf tutmadığını açıkça yazar. Sosyal güvenlik sözleşmesindeki muafiyet ise Azerbaycan’daki bir işverence Türkiye’ye gönderilen ya da kendi hesabına bir iş için gelen kişiler içindir; Türkiye’de bir ailenin yanında çalışan bakıcı SGK’ya bildirilir.
Anne ya da babamız adına başvuruyu biz yapabilir miyiz?
Evet. Yaşlı, hasta ya da engelli kişinin birinci veya ikinci derece yakınları başvurabilir; bu durumda başvuruyu yapan yakın, bakıcının işvereni olur. e-İzin’deki işveren kaydı bu yakının bilgileri ve e-imzasıyla açılır, bakıcının çalışacağı adres olarak bakımın yapılacağı ev yazılır. Bakanlık, sözleşmeye ek olarak yakınlığı gösteren belge ile bakılacak kişinin kimlik örneğinin de yüklenmesini ister; yakınlık ayrıca nüfus kayıtlarından doğrulanır. Bakılacak kişi vesayet altındaysa başvuruyu vasi yaptığında vasilik belgesi, bir yakın yaptığında vasinin onayını gösteren belge eklenir.
